{"id":1506,"date":"2022-01-08T13:00:06","date_gmt":"2022-01-08T12:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/?p=1506"},"modified":"2022-06-25T21:57:32","modified_gmt":"2022-06-25T20:57:32","slug":"malgorzata-szewczyk-nasz-jest-dante","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/?p=1506","title":{"rendered":"Ma\u0142gorzata Szewczyk: Nasz jest Dante!"},"content":{"rendered":"\n<p><a href=\"https:\/\/www.przewodnik-katolicki.pl\/Autorzy\/M\/Malgorzata-Szewczyk\"><strong>Ma\u0142gorzata <\/strong><\/a><strong><a href=\"https:\/\/www.przewodnik-katolicki.pl\/Autorzy\/M\/Malgorzata-Szewczyk\">Szewczyk<\/a>: Nasz jest Dante!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O tym, \u017ce Boska komedia to dzie\u0142o nie\u015bmiertelne, byli przekonani ju\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni Dantego. Niewielu jednak wie, \u017ce po wiekach inspirowa\u0142o te\u017c papie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eW \u017cycia w\u0119dr\u00f3wce, na po\u0142owie czasu,\/ straciwszy z oczu szlak niemylnej drogi,\/ w g\u0142\u0119bi ciemnego znalaz\u0142em si\u0119 lasu\u201d \u2212 od tej sugestywnej sceny rozpoczyna si\u0119 poemat pewnego Florentczyka, b\u0119d\u0105cy inspiracj\u0105 dla literat\u00f3w, literaturoznawc\u00f3w, t\u0142umaczy, ale i dla XX-wiecznych\u2026 papie\u017cy. Jak z nale\u017cytym respektem, cho\u0107 bez niepotrzebnego patosu, zmierzy\u0107 si\u0119 z postaci\u0105 Dantego Alighieri i jego nie\u015bmierteln\u0105 <em>Bosk\u0105 komedi\u0105<\/em> w 750. rocznic\u0119 urodzin wielkiego poety, kt\u00f3ry do ko\u0144ca \u017cycia nie powr\u00f3ci\u0142 do ukochanej Florencji? Mo\u017cemy si\u0119gn\u0105\u0107 po dzie\u0142a \u015bredniowiecznych miniaturzyst\u00f3w, kt\u00f3rzy malowali go z upodobaniem na tle g\u00f3ry czy\u015b\u0107cowej, nad kt\u00f3r\u0105 \u015bwiec\u0105 cztery gwiazdy, a z dziury ziemi wyrastaj\u0105\u2026 paskudne nogi Lucyfera. A mo\u017ce, jak przekonuj\u0105 jego rodacy, chc\u0105c zrozumie\u0107 Dantego, trzeba by\u0107 W\u0142ochem, najlepiej Florentczykiem i katolikiem?<br>O autorze <em>Boskiej komedii<\/em> i samym dziele napisano ju\u017c wiele. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>Zachwycano si\u0119 Dantem jako wielkim poet\u0105 religijnym, kt\u00f3ry ocali\u0142 najwarto\u015bciowsze elementy staro\u017cytno\u015bci i \u015bredniowiecza, podkre\u015blano kunszt j\u0119zyka, dantejski realizm, s\u0142awiono pomys\u0142owo\u015b\u0107 i nowatorsko\u015b\u0107 formy i zawartych w nim tre\u015bci, przekraczaj\u0105ce horyzonty swej epoki. <\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p>Sam Dante definiowa\u0142 komedi\u0119 w kontra\u015bcie do wznios\u0142ej tragedii, jak\u0105 by\u0142a dla niego <em>Eneida<\/em>, jako kompozycj\u0119 o skromnym temacie i stylu, i charakterystycznym, pogodnym zako\u0144czeniu.<br>&nbsp;<br><strong>W\u0119dr\u00f3wka przed oblicze Boga<\/strong><br>Jest rok 1300. Trzydziestopi\u0119cioletni pielgrzym Dante, \u201estraciwszy z oczu szlak\u201d, przera\u017cony rozpoczyna poszukiwanie zagubionej drogi. Przed w\u0119drowcem staj\u0105 trzy tajemnicze zwierz\u0119ta: pantera, lew i wilczyca \u2013 alegoryczne przedstawienie trzech grzesznych pokus czyhaj\u0105cych na cz\u0142owieka: rozwi\u0105z\u0142o\u015bci, pychy i chciwo\u015bci. Z opresji ratuje go literacki mistrz \u2013 Wergiliusz, kt\u00f3ry oznajmia mu, \u017ce z polecenia Boga b\u0119dzie jego przewodnikiem po za\u015bwiatach. Tak rozpoczyna si\u0119 jedna z najbardziej znanych w historii kultury europejskiej podr\u00f3\u017cy, historii duchowej przemiany cz\u0142owieka, obraz upadku na dno grzechu i jego powolnego d\u017awigania si\u0119 z Bo\u017c\u0105 pomoc\u0105 ku \u015bwi\u0119to\u015bci i oczyszczeniu. Droga, kt\u00f3r\u0105 pokona\u0142 Dante w formie fantastycznej w\u0119dr\u00f3wki po za\u015bwiatach, by\u0142a zgodna z koncepcjami religijnymi \u015bredniowiecza. Kto raz wybra\u0142 si\u0119 w drog\u0119, ten wiedzia\u0142, \u017ce trzeba by\u0107 przygotowanym na wszystko. Je\u017celi by\u0142o to pielgrzymowanie z Bogiem, w\u00f3wczas wystarczy\u0142o zawierzenie, modlitwa i kontemplacja. Taka droga kszta\u0142tuje cz\u0142owieka, ukierunkowuje go na Boga, wprowadza w obszar \u0107wicze\u0144 duchowych.<br>Dante pod\u0105\u017ca za Wergiliuszem, poet\u0105 b\u0119d\u0105cym uosobieniem rozumu. Dociera do przedpiek\u0142a, by pokona\u0107 dziewi\u0119\u0107 kr\u0119g\u00f3w m\u0105k, gdzie na samym dnie przebywa Lucyfer. Poeta zak\u0142ada\u0142, \u017ce czy\u015bcie\u0107 jest g\u00f3r\u0105, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej rozmieszczone s\u0105 \u2013 zgodnie ze swoimi przewinieniami \u2013 pokutuj\u0105ce dusze. W\u0119druj\u0105c z Wergiliuszem po kr\u00f3lestwie za\u015bwiat\u00f3w spiral\u0105 wok\u00f3\u0142 sto\u017cka g\u00f3ry, spotyka ludzi zmar\u0142ych nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105, obserwuje pokutuj\u0105ce dusze ksi\u0105\u017c\u0105t i w\u0142adc\u00f3w. Mija te, kt\u00f3re pokutowa\u0142y za pych\u0119, zawi\u015b\u0107, gniew, lenistwo, sk\u0105pstwo, \u017car\u0142oczno\u015b\u0107, zmys\u0142owo\u015b\u0107. Na wsp\u00f3\u0142czesnym cz\u0142owieku wizja ta by\u0107 mo\u017ce nie robi ju\u017c \u017cadnego wra\u017cenia. No, mo\u017ce wywo\u0142uje lekki u\u015bmiech z plastycznych obraz\u00f3w utrwalonych przez Florentczyka.<br>Ale my id\u0105c dalej za Dantem i jego przewodnikami \u2212 Beatrycze, a potem \u015bw. Bernardem z Clairvaux \u2212 si\u0119gamy rado\u015bci raju, s\u0142uchaj\u0105c, jak ukochana wyja\u015bnia Dantemu, niemal jak dziecku, r\u00f3\u017cne m\u0105dre zawi\u0142o\u015bci i czekaj\u0105c, a\u017c Florentczyk dotrze do ostatecznego celu swej w\u0119dr\u00f3wki \u2212 przed oblicze Boga. Bo poeta, nawet b\u0119d\u0105c w raju, nie buja w ob\u0142okach, gdy\u017c wie, \u017ce \u201eTam rozpoznamy, w co dzi\u015b tylko wierzem, bez argument\u00f3w, lecz samoprze\u015bwitu, jak pierwsze prawdy, z kt\u00f3ry wiedz\u0119 bierzem\u201d.<br>&nbsp;<br><strong>Poezja, co zmienia cz\u0142owieka<\/strong><br>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni Dantego byli przekonani, \u017ce <em>Boska komedia<\/em> to dzie\u0142o nie\u015bmiertelne. Wielu uwa\u017ca\u0142o, \u017ce tchnie mistycyzmem. Trzeba jasno powiedzie\u0107, \u017ce je\u017celi Dante napisa\u0142 swoje dzie\u0142o po to, by odda\u0107 ho\u0142d ukochanej Beatrycze Portinari, to na pewno osi\u0105gn\u0105\u0142 sw\u00f3j cel. Uwa\u017cny czytelnik dostrze\u017ce te\u017c istot\u0119 ideow\u0105 dzie\u0142a \u2212 sublimacj\u0119 idealnej mi\u0142o\u015bci, owocuj\u0105c\u0105 zbli\u017ceniem do Boga. Na t\u0119 drug\u0105 cech\u0119 wskazywali te\u017c papie\u017ce XX stulecia, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do dzie\u0142a Florentczyka.<br>Na pocz\u0105tku XX w. Benedykt XV po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu osobn\u0105 encyklik\u0119 <em>In praeclara summorum<\/em>, podkre\u015blaj\u0105c w niej, jak bardzo florencki poeta inspirowa\u0142 si\u0119 w swej tw\u00f3rczo\u015bci wiar\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i cho\u0107 bywa krytyczny w stosunku do papie\u017cy swojej epoki i duchowie\u0144stwa nieumiej\u0105cego sprosta\u0107 zadaniom w wype\u0142nianiu misji, to nie czyni tego z pozycji mentora, a cz\u0142owieka zatroskanego o dobro Ko\u015bcio\u0142a. Zaznaczy\u0142 te\u017c g\u0142\u0119bokie wi\u0119zy mi\u0119dzy Dantem pochodz\u0105cym z rodu propapieskiej partii gwelf\u00f3w a Stolic\u0105 Apostolsk\u0105. Prze\u0142om wiek\u00f3w XIII i XIV to na P\u00f3\u0142wyspie Apeni\u0144skim czas bratob\u00f3jczej walki mi\u0119dzy cesarstwem a papiestwem. Po zako\u0144czeniu walk partia gwelf\u00f3w podzieli\u0142a si\u0119 na dwa obozy: Gwelf\u00f3w Bia\u0142ych i Gwelf\u00f3w Czarnych. Od zemsty tych drugich uchroni\u0142 Dantego sam papie\u017c, do kt\u00f3rego uda\u0142 si\u0119 z poselstwem. Zosta\u0142 jednak oskar\u017cony, skazany na grzywn\u0119 i dwa lata wygnania. Do ko\u0144ca \u017cycia nie ugi\u0105\u0142 si\u0119 jednak i nie skorzysta\u0142 z amnestii. Okupi\u0142 to jednak b\u0142\u0105kaniem si\u0119 po w\u0142oskich dworach. Nigdy nie powr\u00f3ci\u0142 do swojego rodzinnego miasta. Zmar\u0142 w Rawennie w nocy z 13 na 14 wrze\u015bnia 1321 r., wkr\u00f3tce po zako\u0144czeniu pisania <em>Boskiej komedii<\/em>.<br>Z okazji 700-lecia urodzin Dantego Pawe\u0142 VI zadedykowa\u0142 mu list apostolski <em>Altissimi cantus<\/em>, publikuj\u0105c go dok\u0142adnie w przeddzie\u0144 zako\u0144czenia Soboru Watyka\u0144skiego II i wr\u0119czaj\u0105c ka\u017cdemu z ojc\u00f3w soborowych w darze egzemplarz <em>Boskiej komedii<\/em> \u201eniczym tekst sakralny do medytacji\u201d. \u201eNasz jest Dante! Nasz, czyli, wiary katolickiej. Jego poezja jest w stanie radykalnie zmieni\u0107 cz\u0142owieka, przeprowadzi\u0107 go z zam\u0119tu do m\u0105dro\u015bci, z grzechu do \u015bwi\u0119to\u015bci, z n\u0119dzy do szcz\u0119\u015bcia, z przera\u017caj\u0105cej kontemplacji piek\u0142a do b\u0142ogos\u0142awionej wizji raju\u201d \u2212 pisa\u0142 papie\u017c w dokumencie.<br>Trzydzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej po Dantego si\u0119gnie te\u017c Benedykt XVI, przygotowuj\u0105c na przyk\u0142ad katechez\u0119 o maryjno\u015bci \u015bw. Bernarda z Clairvaux. Co ciekawe, papie\u017c senior przyzna\u0142, \u017ce dzie\u0142o Florentczyka by\u0142o dla niego inspiracj\u0105 do napisania encykliki <em>Deus caritas est<\/em>. &nbsp;\u2013 Chcia\u0142em spr\u00f3bowa\u0107 wyrazi\u0107 w naszych czasach i dla dobra naszej egzystencji to, co Dante w swej wizji zawar\u0142 w spos\u00f3b tak \u015bmia\u0142y. W \u201eRaju\u201d m\u00f3wi on o \u201ewzroku\u201d, kt\u00f3ry \u201enabiera\u0142 si\u0142\u201d, kiedy widzia\u0142 \u015bwiat\u0142o, z kt\u00f3rego centrum wy\u0142ania\u0142a si\u0119 twarz Chrystusa, a On patrzy\u0142 i zmienia\u0142 si\u0119 \u2212 t\u0142umaczy\u0142 papie\u017c podczas spotkania z uczestnikami mi\u0119dzynarodowego kongresu zorganizowanego przez Papiesk\u0105 Rad\u0119 \u201eCor Unum\u201d.<br>Dzi\u015b, w jubileuszowym roku obchod\u00f3w 750-lecia urodzin tw\u00f3rcy <em>Boskiej komedii<\/em>, uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ca mu r\u00f3wnie\u017c papie\u017c Franciszek. Cho\u0107 sam poeta nad bram\u0105 wiecznego przybytku cierpienia umie\u015bci\u0142 napis: \u201ePorzu\u0107cie wszelk\u0105 nadziej\u0119 wy, kt\u00f3rzy tu wchodzicie\u201d, to papie\u017c z Argentyny w przes\u0142aniu na uroczysto\u015bci inauguruj\u0105ce jubileusz poety w Senacie W\u0142och nazwa\u0142 go prorokiem nadziei oraz or\u0119downikiem mo\u017cliwo\u015bci uratowania si\u0119, wyzwolenia, g\u0142\u0119bokiej przemiany ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzny i kobiety, ca\u0142ej ludzko\u015bci. Przekonuje, \u017ce Dante zach\u0119ca nas do tego, by \u201eodnale\u017a\u0107 zagubiony i zatarty sens naszego ludzkiego d\u0105\u017cenia i mie\u0107 nadziej\u0119 na ponowne zobaczenie \u015bwietlistego horyzontu, na kt\u00f3rym rozb\u0142yska w pe\u0142ni godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej\u201d. Podkre\u015bli\u0142 te\u017c \u201enajwy\u017csz\u0105 uniwersaln\u0105 warto\u015b\u0107\u201d tw\u00f3rczo\u015bci artysty z Florencji, kt\u00f3ry \u201ema wci\u0105\u017c wiele do powiedzenia i zaoferowania poprzez swe nie\u015bmiertelne dzie\u0142a\u201d.<br>Czytanie Dantego to wszak wielka przygoda ducha i intelektu i wznoszenie si\u0119 ku najwy\u017cszemu celowi: \u201eDalej fantazja moja nie nad\u0105\u017cy\/ A ju\u017c wt\u00f3rzy\u0142a pragnieniu i woli\/ jak ko\u0142o, kt\u00f3re w parze z ko\u0142em kr\u0105\u017cy\/ Mi\u0142o\u015b\u0107 co wprawia w ruch s\u0142o\u0144ce i gwiazdy\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Za: przewodnik-katolicki.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dantem by\u0142 wielkim poet\u0105 religijnym, kt\u00f3ry ocali\u0142 najwarto\u015bciowsze elementy staro\u017cytno\u015bci i \u015bredniowiecza, podkre\u015blano kunszt j\u0119zyka, dantejski realizm, s\u0142awiono pomys\u0142owo\u015b\u0107 i nowatorsko\u015b\u0107 formy i zawartych w nim tre\u015bci, przekraczaj\u0105ce horyzonty swej epoki.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1507,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1506"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1506"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1506\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1604,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1506\/revisions\/1604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1507"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}