Z ks. prof. Waldemarem Chrostowskim, konsultorem Rady Episkopatu Polski ds. Dialogu Religijnego, rozmawia Irena \u015awierdzewska<\/em><\/p>\n\n\n\n Jak przyj\u0105\u0142 Ksi\u0105dz Profesor s\u0142owa redaktora naczelnego \u201eL\u2019Osservatore Romano\u201d Giovanniego Marii Viana, \u017ce nazywanie \u017byd\u00f3w naszymi \u201estarszymi bra\u0107mi\u201d jest ju\u017c nieaktualne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Z satysfakcj\u0105 i wielk\u0105 ulg\u0105, bo to wa\u017cny element samo\u015bwiadomo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Wyra\u017cenie Jana Paw\u0142a II \u201estarsi bracia\u201d wypowiedziane w 1986 r. w synagodze rzymskiej, doprecyzowane potem jako \u201estarsi bracia w wierze\u201d, wymaga\u0142o od pocz\u0105tku bardzo ostro\u017cnego stosowania. Problem w tym, \u017ce wypaczono przek\u0142ad tych s\u0142\u00f3w z w\u0142oskiego na inne j\u0119zyki, w tym r\u00f3wnie\u017c na polski i wielokrotnie zafa\u0142szowywano ich rozumienie. Chocia\u017c wiele razy w ci\u0105gu kilkunastu ostatnich lat postulowa\u0142em i prosi\u0142em, tak\u017ce w rozmowie z ks. Adamem Bonieckim, \u00f3wczesnym redaktorem naczelnym polskiego wydania \u201eL\u2019Osserwatore Romano\u201d, \u017ceby te s\u0142owa papie\u017ca podawa\u0107 we w\u0142a\u015bciwym brzmieniu, te nawo\u0142ywania pozostawa\u0142y bez odzewu. Dobrze si\u0119 wi\u0119c sta\u0142o, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie zapowiadanej wizyty Benedykta XVI w tej samej synagodze rzymskiej, w kt\u00f3rej przemawia\u0142 Jan Pawe\u0142 II, \u017ce pojawi\u0142o si\u0119 oficjalne i tak potrzebne doprecyzowanie.<\/p>\n\n\n\n Sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 to wypaczenie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W przem\u00f3wieniu w synagodze rzymskiej Jan Pawe\u0142 II powiedzia\u0142: \u201eReligia \u017cydowska nie jest dla naszej religii \u00abzewn\u0119trzna\u00bb, lecz w pewien spos\u00f3b \u00abwewn\u0119trzna\u00bb. Mamy zatem z ni\u0105 relacje, jakich nie mamy z \u017cadn\u0105 inn\u0105 religi\u0105. Jeste\u015bcie naszymi umi\u0142owanymi bra\u0107mi i w pewien spos\u00f3b, mo\u017cna by powiedzie\u0107, naszymi starszymi bra\u0107mi\u201d.<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n W przek\u0142adach tego przem\u00f3wienia wyrzucono s\u0142owa \u201ew pewien spos\u00f3b\u201d, na skutek czego formu\u0142a sta\u0142a si\u0119 bezwarunkowa. I to jest w\u0142a\u015bnie \u00f3w wielki teologiczny b\u0142\u0105d, kt\u00f3ry oznacza powa\u017cne zafa\u0142szowanie wypowiedzi papieskiej i wypaczenie samych podstaw teologicznych relacji chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskich.<\/p>\n\n\n\n Jakie skutki nios\u0142o bezwarunkowe okre\u015blanie \u017byd\u00f3w jako naszych \u201estarszych braci\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czesny judaizm, czyli judaizm rabiniczny b\u0105d\u017a talmudyczny, jest traktowany przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan, co gorsza przez wielu teolog\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, jako religia Starego Testamentu. S\u0105dz\u0105 oni, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna religia \u017cydowska jest kontynuacj\u0105 religii biblijnego Izraela. W zwi\u0105zku z tym twierdz\u0105, \u017ce stanowi proste przed\u0142u\u017cenie wiary i pobo\u017cno\u015bci Starego Testamentu, co sprzyja traktowaniu chrze\u015bcija\u0144stwa jako swoistej na nim naro\u015bli. Tymczasem, o czym doskonale wiedz\u0105 \u017bydzi, a cz\u0119sto nie chc\u0105 wiedzie\u0107 teologowie chrze\u015bcija\u0144scy,<\/p>\n\n\n\n wsp\u00f3\u0142czesny judaizm nie jest zwyczajn\u0105 kontynuacj\u0105 religii biblijnego Izraela! Na jej glebie wyros\u0142y dwie religie: ta, kt\u00f3ra uzna\u0142a Jezusa za Mesjasza, czyli chrze\u015bcija\u0144stwo, oraz ta, kt\u00f3ra tego nie uczyni\u0142a i w du\u017cej mierze ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w konfrontacji z chrze\u015bcija\u0144stwem, czyli judaizm rabiniczny.<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n Do\u015b\u0107 paradoksalnie judaizm rabiniczny okrzep\u0142 i rozwin\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c po zaistnieniu chrze\u015bcija\u0144stwa, a tak\u017ce w opozycji do niego. Ten paradoks historyczny ma ogromne konsekwencje teologiczne. Obie religie polegaj\u0105 na Starym Testamencie i w r\u00f3wnym stopniu nie mog\u0105 si\u0119 bez niego oby\u0107! Dziedzictwo biblijnego Izraela to nie tylko dziedzictwo \u017cydowskie, lecz w najpe\u0142niejszym tego s\u0142owa znaczeniu tak\u017ce dziedzictwo chrze\u015bcija\u0144skie. Bezwarunkowe uwypuklanie \u201estarsze\u0144stwa\u201d wyznawc\u00f3w judaizmu prowadzi do zupe\u0142nego wydziedziczenia wyznawc\u00f3w Chrystusa z tej \u017cyciodajnej gleby, jak\u0105 r\u00f3wnie\u017c dla nas stanowi Stary Testament.<\/p>\n\n\n\n W gr\u0119 wchodz\u0105 te\u017c inne przes\u0142anki. \u201eStarsi bracia\u201d oraz \u201estarsi bracia w wierze\u201d to dwa wyra\u017cenia, kt\u00f3re wesz\u0142y do obiegu podczas pontyfikatu Jana Paw\u0142a II, lecz nie mia\u0142y precedensu w wielowiekowym nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a. Powstaje pytanie: jakie s\u0105 ich \u017ar\u00f3d\u0142a oraz jak nale\u017cy je poprawnie rozumie\u0107? Znamienne, \u017ce im mocniej katolicy wskazywali, \u017ce wyznawcy judaizmu s\u0105 naszymi \u201estarszymi bra\u0107mi\u201d, tym mocniej oni od\u017cegnywali si\u0119 od tej formu\u0142y. Nie znam nikogo reprezentatywnego po stronie \u017cydowskiej, kto by g\u0142o\u015bno i z r\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 przyznawa\u0142, \u017ce chrze\u015bcijanie s\u0105 \u201em\u0142odszymi bra\u0107mi\u201d \u017cyd\u00f3w. Ta pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 wynika przede wszystkim z utrwalonego \u017cydowskiego spojrzenia na chrze\u015bcija\u0144stwo, kt\u00f3re nadal pozostaje bardzo nieprzychylne. Jednym ze skutk\u00f3w tego stanu rzeczy jest fakt, \u017ce w uj\u0119ciu \u017cydowskim nie traktuje si\u0119 chrze\u015bcijan jako bratnich wyznawc\u00f3w wiary w jedynego Boga. Tego spojrzenia nie wolno lekcewa\u017cy\u0107, bo je\u017celi formu\u0142a tak ch\u0119tnie powtarzana przez cz\u0119\u015b\u0107 chrze\u015bcijan ma istotne znaczenie teologiczne i ma s\u0142u\u017cy\u0107 zbli\u017ceniu wyznawc\u00f3w obu religii, to powinna by\u0107 dobrze zrozumiana, zaakceptowana i upowszechniana przez obie strony.<\/p>\n\n\n\n Czy ostatnie stwierdzenia mog\u0105 os\u0142abi\u0107 dialog z judaizmem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zbli\u017cenie z \u017bydami i ich religi\u0105 nie mo\u017ce polega\u0107 na prawieniu tanich komplement\u00f3w, ani tym bardziej na ignorancji czy wypaczaniu nauczania chrze\u015bcija\u0144skiego. Musi polega\u0107 na prawdzie! W przeciwnym wypadku nie przynosi po\u017cytecznych rezultat\u00f3w, a tylko deformacj\u0119, kt\u00f3ra w naszych czasach stanowi przejaw judaizacji chrze\u015bcija\u0144stwa, r\u00f3wnie niebezpiecznej jak tendencje judaizuj\u0105ce, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w pierwszych wiekach, zwalczane przez Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a oraz apologet\u00f3w i pisarzy wczesnochrze\u015bcija\u0144skich. W tym miejscu warto przytoczy\u0107 s\u0142owa \u015bw. Ignacego z Antiochii: Jest rzecz\u0105 bezsensown\u0105 m\u00f3wi\u0107 o Jezusie Chrystusie i zarazem \u017cy\u0107 po \u017cydowsku, poniewa\u017c to nie chrze\u015bcija\u0144stwo przyj\u0119\u0142o judaizm, lecz judaizm chrze\u015bcija\u0144stwo, w kt\u00f3rym zgromadzili si\u0119 wszyscy ludzie wierz\u0105cy w Boga\u201d (\u201eList do Magnezjan\u201d, VIII, 3).<\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce wyznawcy judaizmu us\u0142yszeli w podanym doprecyzowaniu co\u015b bardzo wa\u017cnego: s\u0105 naszymi bra\u0107mi, podobnie jak wszyscy inni ludzie, aczkolwiek braterstwo z wyznawcami judaizmu ma dla nas aspekty szczeg\u00f3lne i wyj\u0105tkowe. W\u0142a\u015bnie dlatego trzeba prawid\u0142owo ustali\u0107, na czym dok\u0142adnie ono polega, co oznacza, a tak\u017ce co z niego wynika. Nale\u017cy te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u201estwierdzenie braterstwa\u201d nie mo\u017ce by\u0107 deklaracj\u0105 jednostronn\u0105. Wtedy jeste\u015bmy naprawd\u0119 bra\u0107mi, kiedy obie strony m\u00f3wi\u0105 o braterstwie, uznaj\u0105 je oraz wsp\u00f3lnie umacniaj\u0105 i buduj\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142o: \u201eIdziemy\u201d nr 43\/2009<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wsp\u00f3\u0142czesny judaizm nie jest zwyczajn\u0105 kontynuacj\u0105 religii biblijnego Izraela! Na jej glebie wyros\u0142y dwie religie: chrze\u015bcija\u0144stwo i judaizm talmudyczny<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1571,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[25],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1570"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1570"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1779,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1570\/revisions\/1779"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}