{"id":1713,"date":"2023-10-21T22:54:49","date_gmt":"2023-10-21T21:54:49","guid":{"rendered":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/?p=1713"},"modified":"2023-10-21T23:05:27","modified_gmt":"2023-10-21T22:05:27","slug":"stanislaw-srokowski-poezja-i-blask-prawdy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/?p=1713","title":{"rendered":"Stanis\u0142aw Srokowski: Poezja i blask Prawdy"},"content":{"rendered":"\n

Stanis\u0142aw Srokowski:  Poezja i blask Prawdy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przedstawiamy wywiad z wybitnym badaczem literatury \u015bwiatowej prof. Pearcem, przygotowany specjalnie dla nas przez znakomit\u0105 t\u0142umaczk\u0119 Ann\u0119 Szyd\u0119. Profesor Joseph Pearce urodzi\u0142 si\u0119 w 1961 r. w Anglii. Wychowywa\u0142 si\u0119 w rodzinie o antykatolickich przekonaniach. W wieku 28 lat prze\u017cy\u0142 nawr\u00f3cenie i przyj\u0105\u0142 chrzest w Ko\u015bciele katolickim. Ju\u017c jako pisarz, poeta, wyk\u0142adowca akademicki, szekspirolog i krytyk literacki, sta\u0142 si\u0119 autorem wielu ksi\u0105\u017cek, mi\u0119dzy innymi literackich biografii Williama Szekspira, J. R. R. Tolkiena, Oscara Wilde\u2019a, C. S. Lewisa, Gilberta Keitha Chestertona, Aleksandra So\u0142\u017cenicyna i Hilarego Belloca. Piastuje funkcj\u0119 dyrektora dzia\u0142u wydawniczego Augustine Institute w USA, jest wydawc\u0105 i redaktorem periodyku St. Austin Review.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Panie Profesorze, zajmowa\u0142 si\u0119 Pan tak wielkimi tw\u00f3rcami, jak Oscar Wilde, Aleksander So\u0142\u017cenicyn i Tolkien. Czego Pan szuka u pisarzy? Czy tylko ich korzeni religijnych, czy czego\u015b wi\u0119cej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przykuwa moj\u0105 uwag\u0119 przede wszystkim tr\u00f3jjedyny blask emanuj\u0105cy z dobra, prawdy i pi\u0119kna. Te trzy transcendentalia maj\u0105 charakter tr\u00f3jjedyny; innymi s\u0142owy s\u0105 zespolone i nierozdzielne; stanowi\u0105 przejaw obecno\u015bci jednego Tr\u00f3jjedynego Boga.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f3g jest Mi\u0142o\u015bci\u0105, Logosem i Poet\u0105. Jest Dobrem, Prawd\u0105 i Pi\u0119knem. Dostrzegli to ju\u017c Platon i Arystoteles, a unaoczni\u0142 Jezus Chrystus, objawiaj\u0105c si\u0119 jako droga, prawda i \u017cycie. Drog\u0105 dobra jest caritas<\/em>; prawda to Rozum, Logos, przyczyna (ratio) <\/em>rzeczywisto\u015bci, Ten, kt\u00f3ry Sam jest Prawd\u0105. \u017bycie natomiast to pi\u0119kno tkwi\u0105ce w liryce, kt\u00f3ra porusza wewn\u0119trznie obserwatora pi\u0119kna i jednoczy go z urod\u0105 rzeczy kontemplowanej. Wspomniani przez Pani\u0105 pisarze interesuj\u0105 mnie w \u015bwietle owych transcendentali\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Aleksander So\u0142\u017cenicyn by\u0142 pielgrzymem. Przemierzy\u0142 drog\u0119 od nienawi\u015bci do mi\u0142o\u015bci i od ateistycznego k\u0142amstwa ku chrze\u015bcija\u0144skiej prawdzie. Mi\u0142o\u015b\u0107 ukaza\u0142, a prawd\u0119 wypowiedzia\u0142, tworz\u0105c dzie\u0142a literackie najwy\u017cszej pr\u00f3by. Podobnie jak Dostojewski by\u0142 zdania, \u017ce pi\u0119kno zbawi \u015bwiat. Pi\u0119kno egzorcyzmuje nienawi\u015b\u0107, wszelki fa\u0142sz i brzydot\u0119. Jest dowodem na to, \u017ce nienawi\u015b\u0107 mo\u017cna uleczy\u0107 mi\u0142o\u015bci\u0105, ods\u0142oni\u0107 przez akt mi\u0142osiernego wybaczenia; pokazuje, \u017ce fa\u0142sz mo\u017cna zdemaskowa\u0107 dzi\u0119ki \u015bwiat\u0142u mi\u0142o\u015bci; dowodzi, \u017ce nawet brzydota mo\u017ce ulec przeistoczeniu, je\u015bli zostanie ochrzczona krwi\u0105, kt\u00f3ra wyp\u0142yn\u0119\u0142a z ran Chrystusa na Krzy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

So\u0142\u017cenicyn dostrzeg\u0142, \u017ce samo cierpienie mo\u017ce by\u0107 pi\u0119kne, je\u015bli prowadzi dotkni\u0119tego nim cz\u0142owieka do dobra i prawdy. By\u0142 wdzi\u0119czny za swoje aresztowanie i uwi\u0119zienie, poniewa\u017c uratowa\u0142o go to przed \u017cyciem w zak\u0142amaniu marksizmu. By\u0142 wdzi\u0119czny za swoje cierpienie, poniewa\u017c rzuci\u0142o go na kolana. Przywiod\u0142o do st\u00f3p krzy\u017ca. <\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Pokazuj\u0105 to kapitalnie takie jego utwory, jak \u201eJeden dzie\u0144 \u017cycia Iwana Denisowicza\u201d \u201eOddzia\u0142 chorych na raka\u201d oraz \u201eKr\u0105g pierwszy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Tolkien pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 innym gatunkiem literackim, niemniej jednak jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 uzewn\u0119trznia te same prawdy, kt\u00f3re znajdujemy u So\u0142\u017cenicyna. Ukazuje moc ciemno\u015bci grzechu i jednocze\u015bnie ods\u0142ania jeszcze pot\u0119\u017cniejsz\u0105 si\u0142\u0119 odkupie\u0144czego cierpienia. Unaocznia nam za spraw\u0105 \u015bwiat\u0142a mi\u0142o\u015bci i budz\u0105cych nadziej\u0119 s\u0142\u00f3w Samwise\u2019a Gamgee, \u017ce zaiste \u201enad cieniami s\u0142o\u0144ca blask\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Oscar Wilde prze\u017cy\u0142 dozgonny romans z dobrem, prawd\u0105 i pi\u0119knem Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, cho\u0107 kochankiem by\u0142 niewiernym. Flirtowa\u0142 z bezece\u0144stwem, ob\u0142ud\u0105 i szpetot\u0105, zanim zosta\u0142 rzucony na kolana przez cierpienie. A zada\u0142 je sobie w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0105. To w\u0142a\u015bnie wtedy podzi\u0119kowa\u0142 Bogu za to, \u017ce skruszy\u0142 jego kamienne serce, poniewa\u017c \u201ejak\u0105\u017c inn\u0105 drog\u0105, jak nie przez serce skruszone mo\u017ce wst\u0105pi\u0107 do\u0144 Chrystus Pan?\u201d<\/p>\n\n\n\n

W jednej ze swoich ksi\u0105\u017cek, \u201ePisarze nawr\u00f3ceni\u201d bada\u0142 Pan wp\u0142yw wiary na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 autor\u00f3w. Jakie wnioski Pan wyci\u0105gn\u0105\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jako \u017ce sam jestem konwertyt\u0105, zawsze intrygowali mnie ci, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli nawr\u00f3cenia. Fascynacja ta wynika cz\u0119\u015bciowo z prze\u015bwiadczenia, \u017ce nigdy nie ma dw\u00f3ch identycznych dr\u00f3g. Owszem, jest pewna doza prawdy w powiedzeniu, \u017ce wszystkie drogi (lub przynajmniej wszystkie drogi prawdziwe) prowadz\u0105 do Rzymu. Niemniej, istnieje wiele rozmaitych \u015bcie\u017cek wiod\u0105cych do tego samego celu. W\u0142a\u015bciwie ilu ludzi, tyle dr\u00f3g. A jednak ka\u017cdego pielgrzyma pod\u0105\u017caj\u0105cego w\u0142asnym szlakiem zawsze wspomagaj\u0105 wsp\u00f3\u0142towarzysze.<\/p>\n\n\n\n

\u017bongluj\u0105c metaforami, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce \u017caden cz\u0142owiek nie jest samotn\u0105 wysp\u0105. Potrzebujemy si\u0119 wzajemnie. Nie istnieje mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga bez mi\u0142o\u015bci do bli\u017aniego. Przyk\u0142adowo, by\u0142em \u015bwiadomy wp\u0142ywu wywartego przez Chestertona, Belloc\u2019a, S.C. Lewisa, So\u0142\u017cenicyna, Newmana, Akwinaty i innych na przebieg mojej w\u0142asnej w\u0119dr\u00f3wki do Rzymu. Nigdy nie dotar\u0142bym do Wiecznego Miasta, gdyby mojej drogi nie o\u015bwietla\u0142y dobro, prawda i pi\u0119kno b\u0119d\u0105ce udzia\u0142em innych p\u0105tnik\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie poczucie wdzi\u0119czno\u015bci, jak\u0105 \u017cywi ka\u017cdy nawr\u00f3cony do swoich wsp\u00f3\u0142towarzyszy powodowa\u0142o mn\u0105 i da\u0142o impuls do powstania ksi\u0105\u017cki o pisarzach nawr\u00f3conych. Pragn\u0105\u0142em zst\u0105pi\u0107 do \u017ar\u00f3de\u0142 dwudziestowiecznego nurtu literackiego znanego jako Katolickie Odrodzenie Intelektualne w poszukiwaniach, kt\u00f3rych celem by\u0142o zrozumienie owego systemu powi\u0105za\u0144 skupiaj\u0105cego inspiruj\u0105ce si\u0119 wzajemnie umys\u0142y. Chcia\u0142em zbada\u0107, jak umys\u0142y te o\u017cywia\u0142a \u0142aska, jak uskrzydla\u0142y si\u0119 nawzajem. Frapowa\u0142o mnie to, co wyra\u017ca podtytu\u0142 ksi\u0105\u017cki: \u201einspiracja duchowa w epoce niewiary\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jest Pan te\u017c szanowanym poet\u0105. Jakie miejsce widzi Pan dla nowych pokole\u0144 poetyckich?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poezja to cichy, niepozorny g\u0142os spokoju w \u015bwiecie, kt\u00f3ry w zalewie zgie\u0142ku zatraci\u0142 umiej\u0119tno\u015b\u0107 skupienia i zadumy. Ofiarowuje nam przestrze\u0144 do zaczerpni\u0119cia oddechu. Czas na refleksj\u0119. Wydobywa nas z czasu i przestrzeni i przenosi w dziedzin\u0119 metafizyki. Odrywa nas od tego, co przemijaj\u0105ce i wiedzie ku rzeczom trwa\u0142ym; wskazuje drog\u0119, kt\u00f3ra prowadzi od czasu do wieczno\u015bci. Prowadzi nas ku dobru, prawdzie i pi\u0119knu. Poezja uwalnia z ogranicze\u0144 wyznaczonych przez pi\u0119\u0107 zmys\u0142\u00f3w fizycznych i kieruje ku zmys\u0142om metafizycznym: pokorze, wdzi\u0119czno\u015bci, zachwytowi, kontemplacji i rozszerzeniu.<\/p>\n\n\n\n

Prawdziwy poeta przyst\u0119puje do dzie\u0142a na kolanach, korz\u0105c si\u0119 i prosz\u0105c o asystencj\u0119 swojej Muzy, o dar natchnienia. Tak rozumiane uni\u017cenie nierozerwalnie wi\u0105\u017ce si\u0119 z poczuciem wdzi\u0119czno\u015bci za dar istnienia, co z kolei otwiera nam szeroko oczy i napawa zachwytem. Jedynie maj\u0105c oczy szeroko otwarte, mo\u017cemy przej\u015b\u0107 ku kontemplacji koniecznej dla zaistnienia stanu rozszerzenia si\u0119 umys\u0142u i duszy, kt\u00f3ry pozwoli narodzi\u0107 si\u0119 prawdzie w ca\u0142ej jej pe\u0142ni i blasku. Dotyczy to wszelkiego przejawu wypowiedzi lirycznej i tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej oraz czynnego si\u0119 we\u0144 w\u0142\u0105czania; nie za\u015b wy\u0142\u0105cznie pisania i czytania poezji w \u015bcis\u0142ym tego s\u0142owa znaczeniu.<\/p>\n\n\n\n

Tolkien pisa\u0142, \u017ce natura jest nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 zg\u0142\u0119bianiem wiedzy zadanym tym, kt\u00f3rzy otrzymali do tego dar. Poeci to ci, kt\u00f3rzy otrzymali ten dar. Ta\u0144cz\u0105 w rytm muzyki sfer. Ci, kt\u00f3rzy ta\u0144czy\u0107 nie chc\u0105, s\u0105 martwi. W ich sercach nie ma muzyki, a w ich duszach nie ma \u017cycia. S\u0105 chodz\u0105cymi trupami. Szekspir wyra\u017ca to lepiej ni\u017c ja:<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek, harmonii nie maj\u0105cy w sobie,
Kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142d\u017awi\u0119k ton\u00f3w nic porusza,
Zdolny jest zdradzi\u0107 ci\u0119, oszuka\u0107, z\u0142upi\u0107.
Umys\u0142 u niego ci\u0119\u017cki jak mg\u0142a nocna,
A serce czarne jak Ereb. Nie ufaj
Nikomu z takich. \u2014 S\u0142uchajmy muzyki.<\/p>\n\n\n\n

Nad czym Pan obecnie pracuje?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niedawno uko\u0144czy\u0142em prac\u0119 nad histori\u0105 \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego. Poszczeg\u00f3lne rozdzia\u0142y ksi\u0105\u017cki odpowiadaj\u0105 dwudziestu stuleciom od narodzenia Chrystusa. Zainspirowa\u0142y mnie s\u0142owa Benedykta XVI, \u017ce \u201ejedyna naprawd\u0119 skuteczna apologia chrze\u015bcija\u0144stwa sprowadza si\u0119 do dw\u00f3ch argument\u00f3w, a mianowicie \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rych zrodzi\u0142a Matka Ko\u015bci\u00f3\u0142 i sztuki, kt\u00f3ra ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w jej \u0142onie\u201d. To, dodaje Benedykt, jest \u201e\u015bwiadectwem\u2026. oddanym Bogu przez blask zrodzony ze \u015bwi\u0119to\u015bci oraz sztuki\u201d. Moja ksi\u0105\u017cka stanowi spojrzenie na utkany r\u0119k\u0105 czasu misterny arras dobra i pi\u0119kna, o czym wspomina Papie\u017c Benedykt oraz na z\u0142o wplecione na przestrzeni dziej\u00f3w w t\u0119\u017ce tkanin\u0119 przez tych, kt\u00f3rych nie brak w \u017cadnym pokoleniu, a kt\u00f3rzy przedk\u0142adaj\u0105 pych\u0119 nad pokor\u0119 w swojej uleg\u0142o\u015bci wobec Miasta Ludzkiego, nie za\u015b Miasta Bo\u017cego.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o prace b\u0119d\u0105ce w toku, to ko\u0144cz\u0119 seri\u0119 szkic\u00f3w po\u015bwi\u0119conych pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu wielkim dzie\u0142om literatury, kt\u00f3re mam nadziej\u0119 wyda\u0107 w formie ksi\u0105\u017cki oraz nad zbiorem kr\u00f3tkich duchowych refleksji nad wielk\u0105 literatur\u0105 skierowanych do m\u0119\u017cczyzn. Wiosn\u0105 ma si\u0119 ukaza\u0107 antologia zebranej przeze mnie poezji dzieci\u0119cej pod tytu\u0142em, \u201eWiersze, kt\u00f3re powinno zna\u0107 ka\u017cde dziecko\u201d. B\u0119dzie to tom drugi wcze\u015bniejszej antologii, \u201eWiersze, kt\u00f3re powinien zna\u0107 ka\u017cdy katolik\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz tych rozmaitych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 regularnie pisuj\u0119 eseje do szeregu pism, nauczam zdalnie i sporo podr\u00f3\u017cuj\u0119 w ramach wyk\u0142ad\u00f3w objazdowych. Ca\u0142y czas redaguj\u0119 \u201eThe St. Austin Review\u201d, katolicki dwumiesi\u0119cznik po\u015bwi\u0119cony kulturze, kt\u00f3rym kieruj\u0119 od czasu jego powstania w 2001 roku. I wreszcie, nagrywam trzy podcasty tygodniowo w ramach projektu \u201eInner Sanctum\u201d (\u201eWewn\u0119trznego Sanktuarium\u201d) zwi\u0105zanego z moj\u0105 osobist\u0105 stron\u0105 internetow\u0105, jpearce. co. Jednym s\u0142owem, zaj\u0119\u0107 mi nie brakuje!<\/p>\n\n\n\n

Rozmawia\u0142a Anna Szyda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Za: solidaryzm.eu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. J. Pearce sta\u0142 si\u0119 autorem wielu ksi\u0105\u017cek, m.in. biografii W. Szekspira, J. R. R. Tolkiena, O. Wilde\u2019a, C. S. Lewisa, G.K. Chestertona, A. So\u0142\u017cenicyna i H. Belloca.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1714,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1713"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1713"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1721,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1713\/revisions\/1721"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}