Ks. Zbigniew Za\u0142\u0119cki: Dogmat i tiara. Pawe\u0142 Lisicki – Esej o upadku rzymskiego katolicyzmu.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0105\u017cka: Dogmat i tiara<\/em> jest o porzuceniu dogmatu, o parali\u017cu zasady dogmatycznej oraz rezygnacji papie\u017ca z w\u0142adzy. Autor tym samym ukazuje przyczyny obecnego kryzysu w Ko\u015bciele. Du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119ca aktywno\u015bci modernistycznej ks. Jozefa Ratzingera si\u0119gaj\u0105c do lat jeszcze przedsoborowych, kiedy to do seminarium w Niemczech przenika\u0142y idee nowej teologii, pot\u0119piane przez \u00f3wczesnych papie\u017cy. Jego formacja intelektualna by\u0142a pod wp\u0142ywem teolog\u00f3w i my\u015blicieli takich, jak Henri de Lubac, Ebner, Franz Rosenzweig, Martin Buber. Wed\u0142ug tych my\u015blicieli \u201ereligia zlewa si\u0119 z filozofi\u0105, wiara staje si\u0119 prze\u017cyciem. Cz\u0142owiek ju\u017c nie potrzebuje po\u015brednika, kt\u00f3ry powie, w co wierzy\u0107 i kt\u00f3ry b\u0119dzie domaga\u0142 si\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa w wierze\u201d – pisze Lisicki. Wiara to dialog i wej\u015bcie w relacj\u0119 z Boskim Ty). To, co bardzo wa\u017cne, to fakt, \u017ce ks. prof. Ratzinger przyczyni\u0142 si\u0119 do odrzucenia przygotowanych przez \u015awi\u0119te Oficjum projekt\u00f3w dokument\u00f3w oraz mia\u0142 du\u017cy wp\u0142yw na kszta\u0142t nowych dokument\u00f3w soborowych, by\u0142 bowiem doradc\u0105 \u2013 teologiem kardyna\u0142a Fringsa z Niemiec. Pawe\u0142 Lisicki pisze w swej ksi\u0105\u017cce wr\u0119cz o przewrotach jakie dokona\u0142y si\u0119 za przyzwoleniem Jana XXIII na soborze watyka\u0144skim II. Wi\u0105za\u0142y si\u0119 one w\u0142a\u015bnie z odej\u015bciem od teologii tradycyjnej (scholastycznej) opartej na tomizmie, a przyj\u0119ciem wizji nauczania (nowej teologii) przez teolog\u00f3w modernistycznych (Karl Rahner, Y. Congar, J. Ratzinger).<\/p>\n\n\n\n I. Zasada dogmatyczna i jej parali\u017c.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Henryk Mario Radaelli (+2020 r.), ucze\u0144 Gilsona, w ostatnim d\u0142ugim wywiadzie z 2018 r. m\u00f3wi\u0142: \u201ePrzez ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat teologowie heretyccy, \u017ali, pr\u00f3bowali zdoby\u0107 w\u0142adz\u0119 i teraz im si\u0119 uda\u0142o. To z tego powodu m\u00f3wi\u0119 o herezji u w\u0142adzy. Papie\u017ce nie s\u0105 heretykami, nie powiedzia\u0142em tego nigdy o \u017cadnym papie\u017cu. Poszli oni jednak za szalon\u0105 ide\u0105 Jana XXIII, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142: potwierdzamy sta\u0142\u0105 doktryn\u0119 bez pot\u0119piania nikogo. To niemo\u017cliwe; pot\u0119pienie, to cz\u0119\u015b\u0107 wyja\u015bnienia dogmatu, druga strona tej samej monety. Je\u015bli chce si\u0119 odnie\u015b\u0107 dogmat do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, w kt\u00f3rych s\u0105 herezje, z konieczno\u015bci nale\u017cy je pot\u0119pi\u0107. Nie pot\u0119pia\u0107 niczego oznacza aprobowa\u0107 wszystko, a aprobowa\u0107 wszystko oznacza, \u017ce nie ma ju\u017c wiary katolickiej\u201d<\/em> (s.24).<\/em> <\/p>\n\n\n\n Pawe\u0142 VI w 1972 roku powiedzia\u0142, i\u017c \u201eprzez jak\u0105\u015b szczelin\u0119 do Bo\u017cej \u015bwi\u0105tyni dosta\u0142 si\u0119 sw\u0105d Szatana\u201d<\/em>. Pawe\u0142 Lisicki pisze, \u017ce \u00f3w sw\u0105d szatana przedosta\u0142 si\u0119 do Ko\u015bcio\u0142a wskutek parali\u017cu zasady dogmatycznej. To ten moment, kiedy zaniechano pot\u0119piania b\u0142\u0119d\u00f3w. Dokona\u0142o si\u0119 to podczas soboru watyka\u0144skiego II.<\/p>\n\n\n\n Czym jest dogmat, znakomicie opisa\u0142 to \u015bw. John Newman w Apologii pro vita sua: \u201eOd wieku pi\u0119tnastu lat dogmat by\u0142 dla mnie fundamentaln\u0105 zasad\u0105 religii. Innego rodzaju religii nie znam, ani nawet nie mog\u0119 wczu\u0107 si\u0119 w jego koncepcj\u0119. Religia, kt\u00f3ra by\u0142aby tylko uczuciem, jest dla mnie urojeniem i parodi\u0105\u201d<\/em> (s. 30).<\/em><\/p>\n\n\n\n Wiara nie jest \u015blepym porywem serca, ale jest przylgni\u0119ciem rozumu do prawdy dzi\u0119ki \u0142asce. Prawdy Bo\u017ce pochodz\u0105 z Objawienia, s\u0105 czym\u015b zewn\u0119trznym i sam cz\u0142owiek o w\u0142asnych tylko si\u0142ach nie jest w stanie je pozna\u0107. Obok rozumu konieczna jest \u0142aska.<\/p>\n\n\n\n Dogmat, to nie suchy i abstrakcyjny zwrot, nie znak ograniczenia i zamkni\u0119cia: dogmat, to droga do Nieba, furtka i brama do \u017cycia nadprzyrodzonego.<\/p>\n\n\n\n \u015aw. Atanazy pisa\u0142: \u201eKtokolwiek chce by\u0107 zbawiony, musi wyznawa\u0107 ca\u0142\u0105 i niepodzieln\u0105 prawd\u0119 katolick\u0105\u201d.<\/em> To w\u0142a\u015bnie wyznanie dla kard. Newmana by\u0142o ulubion\u0105 modlitw\u0105. Zasada dogmatyczna zawiera w sobie ca\u0142kowite i stanowcze pot\u0119pienie b\u0142\u0119du. Bez tego g\u0142oszenie prawdy wiary poci\u0105ga za sob\u0105 relatywizacj\u0119 samego aktu wiary.<\/p>\n\n\n\n \u201eZasada dogmatyczna zosta\u0142a pokonana przez \u015bwiat \u2013 <\/em>pisze Pawe\u0142 Lisicki. Zosta\u0142a sparali\u017cowana. Zamiast podlega\u0107 w\u0142adzy Boga, \u015bwiat ulega tyranii doczesno\u015bci i w\u0142\u0105cza si\u0119 w budow\u0119 nowej, globalnej, lepszej przysz\u0142o\u015bci\u201d<\/em> (s. 39).<\/em><\/p>\n\n\n\n Jan XXIII na rozpocz\u0119cie soboru powiedzia\u0142: \u201eDzi\u015b Oblubienica Chrystusa woli pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 raczej lekarstwem mi\u0142osierdzia, ani\u017celi surowo\u015bci\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki pragnie okaza\u0107 si\u0119 matk\u0105 mi\u0142uj\u0105ca wszystkich, matk\u0105 \u0142askaw\u0105, cierpliw\u0105, pe\u0142n\u0105 mi\u0142osierdzia i dobroci\u201d.<\/em> Te s\u0142owa nakre\u015bli\u0142y kierunek prac nad dokumentami soboru. Mocne otwarcie na inne wyznania (ekumenizm), dialog z innymi religiami i mocne bezkrytyczne skierowanie do \u015bwiata, si\u0142\u0105 rzeczy wyklucza\u0142y pot\u0119pienia b\u0142\u0119d\u00f3w i krytyczne oceny. Z tego\u017c powodu na soborze nie pot\u0119piono komunizmu, mimo \u017ce biskupi z ca\u0142ego \u015bwiata w przedpoborowej ankiecie wyra\u017cali wol\u0119 pot\u0119pienia a tak\u017ce ponad 200 ojc\u00f3w soborowych domaga\u0142o si\u0119 tego. S\u0105dzono, \u017ce wystarczy tak przeformu\u0142owa\u0107 nadprzyrodzon\u0105 nauk\u0119 z Nieba, przedstawi\u0107 ja tylko pozytywnie, \u017ceby by\u0142a bardziej przyjazna, podana w atrakcyjnej formie m\u0105dro\u015bci, a \u015bwiat zachodni po kl\u0119sce wojennej spragniony prawdy ch\u0119tnie j\u0105 przyjmie. Wystarczy usun\u0105\u0107 z wiary to, co tak odpycha cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142czesnego \u2013 apodyktyczno\u015b\u0107, pos\u0142usze\u0144stwo, pot\u0119pienie b\u0142\u0119du \u2013 a cz\u0142owiek ten, wyczerpany wojnami i nihilizmem wr\u00f3ci do Ko\u015bcio\u0142a. Taka naiwna wiara towarzyszy\u0142a pasterzom Ko\u015bcio\u0142a wspieranym przez liberalnych teolog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n II. Porzucona tiara. Rezygnacja z koronacji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tiara, potr\u00f3jna korona, przez wieki by\u0142a symbolem papiestwa, znakiem rozpoznawczym najwy\u017cszego kap\u0142ana, jako papie\u017ca. Papieskie piecz\u0119cie nosi\u0142y tiar\u0119, a herb papieski odr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 od innych herb\u00f3w w\u0142a\u015bnie przez tiar\u0119.<\/p>\n\n\n\n Co w\u0142a\u015bciwie znaczy\u0142o ukoronowanie przez tiar\u0119? Jakie przes\u0142anie zawiera\u0142o ono w sobie?<\/p>\n\n\n\n Wraz z koronacj\u0105 tiar\u0105 by\u0142y wypowiadane s\u0142owa: \u201ePrzyjmij ozdobion\u0105 trzema koronami tiar\u0119 i wiedz, \u017ce jeste\u015b Ojcem ksi\u0105\u017c\u0105t i kr\u00f3l\u00f3w, Panem i kr\u0119gu Ziemi, Zast\u0119pc\u0105 naszego Zbawiciela, dla kt\u00f3rego jest cze\u015b\u0107 i chwa\u0142a na wieczno\u015b\u0107\u201d.<\/em> Koronacja tiar\u0105 (nie mitr\u0105) i towarzysz\u0105ce jej pierwsze b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo miasta i ca\u0142ego okr\u0119gu ziemi to by\u0142 decyduj\u0105cy obraz, kt\u00f3ry symbolizowa\u0142 obj\u0119cie urz\u0119du. Bez tiary nie by\u0142o papie\u017ca pisa\u0142 Wolf. Ale tiara nie tylko czyni\u0142a papie\u017ca papie\u017cem, pokazywa\u0142a co\u015b wi\u0119cej. Poddawa\u0142a ona ca\u0142o\u015b\u0107 ziemskiej w\u0142adzy pod zwierzchnictwo w\u0142adzy papie\u017ca i tym samym w sensie symbolicznym wskazywa\u0142a, \u017ce w ostatecznym rachunku ta w\u0142adza pochodzi z g\u00f3ry, od Chrystusa, \u017ce nie pochodzi ani od ludu, ani z podboj\u00f3w, ani z w\u0142asnej przemy\u015blno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Tiara u\u015bwi\u0119ca\u0142a r\u00f3wnie\u017c w\u0142adz\u0119 jako tak\u0105. Wskazywa\u0142a na udzia\u0142 w Boskiej w\u0142adzy. Dzi\u0119ki koronacji tiar\u0105 niewidoczne, zakryte, tajemnicze przymioty Boga, stawa\u0142y si\u0119 widzialne dla ca\u0142ego okr\u0119gu ziemi. W stosunku do w\u0142adc\u00f3w tego \u015bwiata pokazywa\u0142y ich wzgl\u0119dno\u015b\u0107 i ograniczono\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Chrystusa, Kr\u00f3la kr\u00f3l\u00f3w. Koronacja tiar\u0105 i jej noszenie s\u0105 symbolicznym zaprzeczeniem soborowej nauki o autonomii i niezale\u017cno\u015bci sfery \u015bwieckiej i politycznej od w\u0142adzy duchowej. Co si\u0119 tyczy wiary i prawa Bo\u017cego, pa\u0144stwa \u015bwieckie nie maj\u0105 autonomii, podlegaj\u0105 z natury najwy\u017cszej w\u0142adzy Chrystusa. a tym bardziej w\u0142adza duchowa Ko\u015bcio\u0142a nie podlega w\u0142adzy \u015bwieckiej. Papie\u017c Bonifacy VIII (XIII w.) tak przedstawia\u0142 relacje w\u0142adzy duchowej: \u201eObie w\u0142adze pochodz\u0105 od Boga, jednak\u017ce \u0142ad wymaga, aby jedna by\u0142a podporz\u0105dkowana drugiej: wy\u017csza jest jednak w\u0142adza duchowa. To jej przystoi ustanawia\u0107 w\u0142adz\u0119 \u015bwieck\u0105 i napomina\u0107 j\u0105, kiedy zb\u0142\u0105dzi.\u201d Ta symbolika odnosi si\u0119 do drugiej korony w tiarze. Symbolizuje potr\u00f3jn\u0105 w\u0142adz\u0119 papie\u017ca: jako zwierzchnika w\u0142adc\u00f3w ziemskich, g\u0142owy Ko\u015bcio\u0142a i Zast\u0119pcy Chrystusa. interpretacje potr\u00f3jnej korony by\u0142y r\u00f3\u017cne. Jedni twierdzili, \u017ce pokazuje ona w\u0142adz\u0119 nad niebem, ziemi\u0105 i \u015bwiatem podziemnym lub te\u017c nad trzema cz\u0119\u015bciami \u015bwiata: Europ\u0105, Azj\u0105 i Afryk\u0105. Wed\u0142ug innej hipotezy trzy korony oznaczaj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 cierpi\u0105cy w czy\u015b\u0107cu, wojuj\u0105cy na ziemi i triumfuj\u0105cy w niebie. <\/p>\n\n\n\n Tiara s\u0142u\u017cy\u0142a nie tylko do koronacji. Papie\u017c nak\u0142ada\u0142 j\u0105 zawsze, gdy mia\u0142 do obwieszczenia \u015bwiatu co\u015b wyj\u0105tkowo wa\u017cnego, gdy domaga\u0142 si\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa, gdy to, co g\u0142osi\u0142, mia\u0142o mie\u0107 powszechnie wi\u0105\u017c\u0105cy charakter (np. og\u0142oszenie dogmatu). <\/p>\n\n\n\n Kiedy w 1964 roku Pawe\u0142 VI odsun\u0105\u0142 (sprzeda\u0142) tiar\u0119, mo\u017cna to by\u0142o odczyta\u0107 jako kapitulacj\u0119 przed \u015bwiatem. Tak jak rezygnacja z pot\u0119pienia herezji sparali\u017cowa\u0142a dogmat, tak porzucenie tiary pokaza\u0142o sp\u0119tanie duchowej w\u0142adzy papie\u017cy. By\u0142 to pierwszy, ale prze\u0142omowy krok do sekularyzacji papiestwa. Od tej pory coraz wyra\u017aniej wida\u0107, \u017ce papie\u017c s\u0142u\u017cy doczesnym, przemijaj\u0105cym, ziemskim celom: pokojowi \u015bwiatowemu, obronie praw cz\u0142owieka, ostatnio ekologii i walce z ociepleniem klimatu. Rezygnuj\u0105c z tiary, papie\u017c przyj\u0105\u0142 rol\u0119, jak\u0105 \u015bwiat jest got\u00f3w zaakceptowa\u0107 \u2013 rol\u0119 jedynie duchowego lidera. G\u0142os Ko\u015bcio\u0142a w tej nowej sytuacji mo\u017ce by\u0107 jedynie opini\u0105, jedn\u0105 z wielu, kt\u00f3re docieraj\u0105 do suwerena. Jednocze\u015bnie rezygnacja z tiary by\u0142a sygna\u0142em w stron\u0119 \u015bwiata, \u017ce nad w\u0142adz\u0105 cz\u0142owieka nie ma innej w\u0142adzy, a Chrystus mo\u017ce by\u0107 kr\u00f3lem jedynie u kresu czas\u00f3w. By\u0142 to uk\u0142on w stron\u0119 innych wyzna\u0144 i religii. Tiara ponadto razi\u0142a protestant\u00f3w (s. 47, 51).<\/p>\n\n\n\n Niestety, kolejni papie\u017ce nie odwa\u017cyli si\u0119 na koronacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n 3. Jan XXIII i zwo\u0142anie soboru watyka\u0144skiego II<\/strong><\/p>\n\n\n\n Papie\u017c Jan XXXIII publicznie og\u0142osi\u0142 zwo\u0142anie soboru 25 stycznia 1959 r. Nikt w\u00f3wczas nie podejrzewa\u0142, jaki kierunek b\u0119d\u0105 mia\u0142y prace. Nawet kardyna\u0142owie skupieni wok\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Oficjum nie tracili ducha. Jak pisze de Matei, zwolennikami soboru byli kardyna\u0142owie Ottaviani i Rufini. Obaj wierzyli, \u017ce sob\u00f3r pot\u0119pi b\u0142\u0119dy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i zada decyduj\u0105cy cios nowej teologii. Tak by\u0142o w historii, gdy sob\u00f3r trydencki pot\u0119pi\u0142 b\u0142\u0119dy protestant\u00f3w, a sob\u00f3r watyka\u0144ski I pot\u0119pi\u0142 b\u0142\u0119dy racjonalizmu i naturalizmu. Sta\u0142o si\u0119 jednak inaczej. \u201eSprawnie zorganizowana mniejszo\u015b\u0107 od pocz\u0105tku pragn\u0119\u0142a tylko jednego: pojednania Ko\u015bcio\u0142a ze \u015bwiatem, i gotowa by\u0142a za to zap\u0142aci\u0107 najwi\u0119ksz\u0105 cen\u0119: odrzuci\u0107 zasad\u0119 dogmatyczn\u0105\u201d(<\/em>s. 183) pisze Pawe\u0142 Lisicki. Wytrychem, jakim si\u0119 kierowano, by\u0142a \u201etroska duszpasterska\u201d, kt\u00f3ra jakoby domaga\u0142a si\u0119 pozytywnego przekazu prawd wiary, nie zra\u017ca\u0107 niczym ludzi, nie krytykowa\u0107, d\u0105\u017cy\u0107 do pojednania, m\u00f3wi\u0107 o tym, co \u0142\u0105czy, a nie o tym co dzieli (ekumenizm mi\u0119dzywyznaniowy i dialog mi\u0119dzyreligijny), w imi\u0119 pokoju nie konfliktowa\u0107 si\u0119 ze \u015bwiatem.<\/p>\n\n\n\n Formalnie i oficjalnie najwa\u017cniejsz\u0105 funkcj\u0119 przewodnicz\u0105cego Komisji teologicznej sprawowa\u0142 sekretarz \u015awi\u0119tego Oficjum kard. Ottaviani. (prefektem bywa\u0142 papie\u017c). Papie\u017c zleci\u0142 te\u017c przygotowanie dokument\u00f3w (schemat\u00f3w), nad kt\u00f3rymi mia\u0142 pracowa\u0107 Sob\u00f3r. Jednocze\u015bnie zacz\u0105\u0142 te\u017c dzia\u0142a\u0107 sekretariat ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan powo\u0142any w 1960 r., kierowany przez kardyna\u0142a Augustyna Be\u0119 z Niemiec. \u00d3w sekretariat monitorowa\u0142 prace nad projektami tak, by one nie wp\u0142ywa\u0142y negatywnie na ide\u0119 ekumenizmu. \u201eOd tej pory \u2013 <\/em>pisze Lisicki – rzymski katolicyzm mia\u0142 si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 wymogom ideologii ekumenizmu\u201d <\/em>(s.187). Kardyna\u0142 Bea g\u0142osi\u0142 now\u0105 nauk\u0119: ju\u017c nie wzywa\u0142 do powrotu od\u0142\u0105czonych braci do Ko\u015bcio\u0142a, ale do powszechnego nawr\u00f3cenia wszystkich do centrum, kt\u00f3rym jest Chrystus. Ignorowa\u0142 w ten spos\u00f3b nauk\u0119 Piusa XII zawart\u0105 w Mistici Corporis.<\/p>\n\n\n\n 4. Nowy paradygmat.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W przygotowania soboru w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 grupa tzw. teolog\u00f3w post\u0119powych, d\u0105\u017c\u0105cych do zmian w Ko\u015bciele. Do nich nale\u017ca\u0142 Hans Kueng, kt\u00f3ry w 1960 r. opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119: Sob\u00f3r i ponowne zjednoczenie. Odnowa jako wezwanie do jedno\u015bci<\/em>. Pochlebny wst\u0119p napisa\u0142 do niej Franz Koenig z Wiednia. Zawar\u0142 w niej min. nauk\u0119 o usprawiedliwieniu, wobec kt\u00f3rej nie kry\u0142 zaskoczenia protestancki teolog Karl Barth \u2013 tak by\u0142a mu bliska. Rok p\u00f3\u017aniej pojawia si\u0119 wsp\u00f3lne dzie\u0142o Karla Rahnera i J\u00f3zefa Ratzingera \u2013 Episkopat i prymat<\/em>, jako zapowied\u017a wieloletniej i \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n\n\n\n \u201eSiatka wsp\u00f3\u0142pracy<\/em> \u2013 pisze Pawe\u0142 Lisicki \u2013 kt\u00f3ra mia\u0142a doprowadzi\u0107 do obalenia systemu katolickiego, wi\u0105za\u0142a ze sob\u0105 r\u00f3\u017cnych biskup\u00f3w i post\u0119powych teolog\u00f3w. Wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 w niej Ivan Illich* ( z centrum misyjnym Cuernawaca (Meksyk), gdzie opracowywano strategi\u0119 dla nadchodz\u0105cego soboru. Od 1961 roku Helder Camara i bp Larrain spotykali si\u0119 z Ivanem Illichem, przygotowuj\u0105c program wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania\u201d.<\/em> Biskup Larrain pisa\u0142: \u201eSiatka, kt\u00f3ra zosta\u0142a utworzona przez ojca Heldera i do kt\u00f3rej powstania sam si\u0119 przyczyni\u0142em, obejmowa\u0142a nie tylko biskup\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej, ale r\u00f3wnie\u017c prawie wszystkie kraje europejskie, w ka\u017cdym razie Belgi\u0119, kraje skandynawskie, Francj\u0119, Niemcy i niekt\u00f3re kraje Europy Wschodniej, szczeg\u00f3lnie Polsk\u0119 z mns. Karolem Wojty\u0142\u0105 i Azj\u0119\u2026 W jej sk\u0142ad wchodzili r\u00f3wnie\u017c tacy teolodzy jak Schilllebeeckx, Congar, de Lubac i Danieluou\u201d <\/em>(s.195). <\/p>\n\n\n\n Niema\u0142y wp\u0142yw na Sob\u00f3r mia\u0142 ks. prof. J\u00f3zef Ratzinger. Ju\u017c samo przem\u00f3wienie: Gaude mater Ecclesia, Jana XXIII na otwarcie soboru w du\u017cej mierze by\u0142o oparte na wyk\u0142adzie odczytanym przez kard, Fringsa, a napisanym przez J\u00f3zefa Ratzingera. Oto niekt\u00f3re fragmenty wyk\u0142adu: \u201eJako >>Sob\u00f3r odnowy<< musi w mniejszym stopniu mie\u0107 za zadanie sformu\u0142owanie doktryny (\u2026) maj\u0105cej umo\u017cliwi\u0107 na nowo i g\u0142\u0119biej \u015bwiadec-two \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego w \u015bwiecie dzisiejszym\u201d. \u201eReligia (w przysz\u0142o\u015bci) b\u0119dzie mia\u0142a inn\u0105 posta\u0107. Co do formy i zawarto\u015bci b\u0119dzie ubo\u017csza, ale by\u0107 mo\u017ce te\u017c g\u0142\u0119bsza. Cz\u0142owiek tych czas\u00f3w ma prawo oczekiwa\u0107, \u017ce w tym procesie przeobra\u017cenia Ko\u015bci\u00f3\u0142 mu pomo\u017ce, \u017ce by\u0107 mo\u017ce zrezygnuje z wielu starych form, kt\u00f3re mu nie odpowiadaj\u0105\u2026\u201d Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce na pierwszy plan wysuwa si\u0119 \u015bwiat i tzw. cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny, Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma temu \u015bwiatu s\u0142u\u017cy\u0107. To pierwsze\u0144stwo czyni wzgl\u0119dnym przekaz prawd wiary. Takie podej\u015bcie Ratzingera i tym samym Jana XXIII Lisicki komentuje nast\u0119puj\u0105co: \u201eKatolicyzm, z jakim styka si\u0119 cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny, to nie, jak do tej pory, wspania\u0142e drzewo, kt\u00f3re wyros\u0142o przez wieki z ma\u0142ego ziarna, ale raczej wielki magazyn, w kt\u00f3rym pod kolejnymi warstwami kryje si\u0119 przyt\u0142oczony klejnot. \u017beby do niego dotrze\u0107, nale\u017cy te warstwy zdj\u0105\u0107 i pozby\u0107 si\u0119 ich, dopiero wtedy rozb\u0142y\u015bnie on pe\u0142nym blaskiem\u201d <\/em>(205).<\/p>\n\n\n\n W ca\u0142ym przem\u00f3wieniu papie\u017ca autor eseju dopatruje si\u0119 trzech zasadniczych b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y zrealizowane podczas soboru: Pierwszym jest r\u00f3\u017cowa, optymistyczna, wr\u0119cz utopijna ocena rzeczywisto\u015bci politycznej i spo\u0142ecznej (jedna trzecia \u015bwiata j\u0119czy w okowach komunizmu). Drugim b\u0142\u0119dem, maj\u0105cym fatalny wp\u0142yw na zawarto\u015b\u0107 soborowych dokument\u00f3w, by\u0142o przeciwstawienie sobie istoty doktryny i sposobu jej wyra\u017cania., a tak\u017ce \u015bwiadectwa. Trzeci b\u0142\u0105d, to zaniechania pot\u0119piania b\u0142\u0119d\u00f3w, co doprowadzi\u0142o do parali\u017cu dogmatycznego. Pot\u0119pianie b\u0142\u0119d\u00f3w wed\u0142ug Jana XXIII oznacza\u0142oby praktykowanie surowo\u015bci zamiast mi\u0142osierdzia. S\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 Romano Amerio, szwajcarsko-w\u0142oski teolog, filolog i filozof, w Jota Unum, \u017ce \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie postrzega\u0142 obowi\u0105zku zwalczania herezji, wypacze\u0144, fa\u0142sz\u00f3w jako przejawu braku mi\u0142osierdzia. Przeciwnie: pi\u0119tnowanie b\u0142\u0119du by\u0142o pierwszym aktem mi\u0142osierdzia wobec b\u0142\u0105dz\u0105cego\u201d <\/em>(s. 212).<\/p>\n\n\n\n 5. Pa\u017adziernikowy pucz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Centralna Komisja Przygotowawcza, na czele kt\u00f3rej sta\u0142 sam Jan XXIII liczy\u0142a 108 cz\u0142onk\u00f3w i 27 konsulator\u00f3w. \u017baden inny sob\u00f3r nie by\u0142 przygotowany r\u00f3wnie gruntownie, z r\u00f3wnym szacunkiem dla praw biskup\u00f3w. Najwa\u017cniejsz\u0105 komisj\u0105 przygotowawcz\u0105 by\u0142a komisja teologiczna, nazywana te\u017c doktrynaln\u0105. Na jej czele sta\u0142 jego sekretarz \u015awi\u0119tego Oficjum, kard. Ottowiani. W\u015br\u00f3d konsulator\u00f3w komisji pojawili si\u0119, wskutek decyzji papie\u017ca, teologowie pot\u0119pieni za czas\u00f3w Piusa XII. Byli to ojcowie: Yves Cygar, Henri de Lubac, Hans Kueng i inni. Na kr\u00f3tko przed rozpocz\u0119ciem soboru by\u0142o gotowych 75 schemat\u00f3w. Po dalszych pracach redakcyjnych pozosta\u0142o 20. I te wszystkie schematy zyska\u0142y aprobat\u0119 papie\u017ca, kt\u00f3re si\u0119 pod nimi podpisa\u0142. Trafi\u0142y potem do ojc\u00f3w soborowych, kt\u00f3rzy mieli nad nimi pracowa\u0107. Niestety, nowatorzy przygotowali bunt. Postanowili odrzuci\u0107 projekty za wyj\u0105tkiem jednego, o liturgii.<\/p>\n\n\n\n \u201eAktywnym skrzyd\u0142em progresizmu \u2013 pisa\u0142 Seewald \u2013 kierowa\u0142 oddzia\u0142 uderzeniowy z\u0142o\u017cony z niemieckich teolog\u00f3w na czele z Karlem Rahnerem i m\u0142odszymi teologami; Hansem Kuengiem i J\u00f3zefem Ratzingerem. Podobnie dzia\u0142a\u0142y inne kom\u00f3rki post\u0119powe: Francuzi, czyli Congar, de Lubac, Chenu, Kanadyjczycy z Gregorym Baumem, Holendrzy i Belgowie z Edwardem Schilllebeeckxem (tzw. przymierze re\u0144skie) To oni nadawali ton w pierwszej cz\u0119\u015bci soboru. Na czele przymierza europejskiego, kt\u00f3re jednoczy\u0142o przeciwnik\u00f3w Kurii Rzymskiej stali kardyna\u0142owie: Alfrink (Holandia), Tisserant. Lienart, Garrone (Francja), Suenens (Belgia), Frings, Doepfner (Niemcy), Koenig (Austria). Do nich do\u0142\u0105czyli dwaj w\u0142oscy (Montini, Lercaro) i kardyna\u0142 Bea. Pierwszym celem by\u0142o doprowadzenie do zmiany porz\u0105dku obrad i do, ostatecznie, odrzucenia dokumentu De fontibus<\/em> (O \u017ar\u00f3d\u0142ach Objawienia).<\/p>\n\n\n\n Do puczu, bo tak mo\u017cna nazwa\u0107 to, co wydarzy\u0142o si\u0119 na soborze, dochodzi 13 pa\u017adziernika 1962. Chodzi\u0142o o zmian\u0119 porz\u0105dku regulaminu, aby nie dosz\u0142o do wyboru w tym dniu komisji z przygotowanymi nazwiskami. Kardyna\u0142 Lienart wbrew porz\u0105dkowi, wyrywaj\u0105c mikrofon zabra\u0142 g\u0142os przekonuj\u0105c, \u017ce kandydaci do komisji soborowych pod kontem kwalifikacji s\u0105 ma\u0142o znani, cho\u0107 dwa lata pracowali w komisjach przygotowaw-czych. Tak wi\u0119c wybory komisji soborowych przeniesiono na 16 pa\u017adziernika. Kardyna\u0142 Suenens napisa\u0142: \u201eSzcz\u0119\u015bliwy zamach i odwa\u017cne z\u0142amanie regulaminu. Los soboru w du\u017cym stopniu rozstrzygn\u0105\u0142 si\u0119 w tym momencie. Potem przygotowano nowe listy tak, aby progresi\u015bci mi\u0119li wi\u0119kszy wp\u0142yw na przebieg obrad, w tym wprowadzenie nowych projekt\u00f3w. Ponadto Jan XXIII zdecydowa\u0142 20 pa\u017adziernika znie\u015b\u0107 zasad\u0119 wi\u0119kszo\u015bci wymaganej do wybor\u00f3w. Romano Amerio napisa\u0142 o zerwaniu regu\u0142 \u201elegalno\u015bci soborowej\u201d.<\/p>\n\n\n\n Tak\u017ce 13 pa\u017adziernika dokonano nast\u0119pnej, wa\u017cnej zmiany wbrew ustalonemu porz\u0105dkowi. Kardyna\u0142owie przymierza wsparli wniosek ojca Schilllebeeckxa, aby od\u0142o\u017cy\u0107 dyskusj\u0119 nad najwa\u017cniejszym dogmatycznym schematem: O \u017ar\u00f3d\u0142ach Objawienia. Na tym mog\u0142o bardzo zale\u017ce\u0107 Ratzingerowi, wszak on mia\u0142 nieco inne podej\u015bcie do kwestii Objawienia. Tym tematem zajmowa\u0142 si\u0119 w pracy habilitacyjnej, kt\u00f3r\u0105 z trudno\u015bci\u0105 obroni\u0142. Najpierw pod obrady wzi\u0119to schemat pi\u0105ty o liturgii, kt\u00f3ry by\u0142 do przyj\u0119cia tak\u017ce przez progresist\u00f3w, wszak wa\u017cny udzia\u0142 w jego przygotowaniu mia\u0142 ks. Hannibale Bugnini, kt\u00f3ry na zlecenie Paw\u0142a VI wraz z powo\u0142an\u0105 komisja przygotowywa\u0142 now\u0105 msz\u0119.<\/p>\n\n\n\n 6. Rewolucja listopadowa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Decyduj\u0105ca batalia w obronie schematu O \u017ar\u00f3d\u0142ach Objawienia trwa\u0142a tydzie\u0144. W auli soborowej na zmian\u0119 wyst\u0119powali obro\u0144cy Tradycji i rewolucjoni\u015bci. Wtedy to wa\u017c\u0105 si\u0119 losy zasady dogmatycznej. 20 listopada dochodzi do g\u0142osowania nad schematem. Pytanie brzmi: \u201eCzy nale\u017cy przerwa\u0107 dyskusj\u0119 o schemacie dogmatycznym: De fontibus revelationis<\/em>? G\u0142osowa\u0142o 2209 ojc\u00f3w, 1360 z nich opowiedzia\u0142o si\u0119 za przerwaniem dyskusji, 822 lub 868 by\u0142o przeciwnych, a 19 odda\u0142o puste blankiety. Aby odrzuci\u0107 schemat, trzeba by\u0142o uzyska\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 2\/3, a progresistom do osi\u0105gni\u0119cia celu brakowa\u0142o 105 g\u0142os\u00f3w. W przypadku braku takiej wi\u0119kszo\u015bci wed\u0142ug regulaminu schemat powinien by\u0107 przyj\u0119ty. Wtedy dochodzi do czego\u015b niebywa\u0142ego. Nast\u0119puje interwencja post\u0119powych kardyna\u0142\u00f3w. Do papie\u017ca udaj\u0105 si\u0119 m.in. kardyna\u0142owie: Bea, Lienart, Leger i przekonuj\u0105 skutecznie papie\u017ca, aby odrzuci\u0142 schemat. Papie\u017c \u0142amie regulamin i faktycznie zawiesza. 21 listopada Jan XXIII og\u0142osi\u0142, \u017ce wycofuje schemat De fontibus revelationis<\/em> spod obrad soboru i \u017ce zostanie on ponownie opracowany przez komisj\u0119 ad hoc.<\/p>\n\n\n\n Pawe\u0142 Lisicki podsumowuje to tak: \u201eMo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w chwili powo\u0142ania nowej komisji 21 listopada sko\u0144czy\u0142 si\u0119 katolicyzm rzymski, narodzi\u0142 si\u0119 katolicyzm ekumeniczny. Zasad\u0119 dogmatyczn\u0105 zast\u0105pi\u0142a zasada ekumeniczno-dialogiczna, trwa\u0142o\u015b\u0107 i sta\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142y zast\u0105pione przez ci\u0105g\u0142\u0105 zmian\u0119, a przyleganie rozumu do niezmiennej prawdy \u2013 pogoni\u0105 woli za niespodziankami Ducha\u201d<\/em> (245).<\/p>\n\n\n\n Pra\u0142at Borromeo w dzienniku pod dat\u0105 3 grudnia notowa\u0142: \u201eJeste\u015bmy w pe\u0142nym modernizmie. (\u2026) Dzisiejszy modernizm jest bardziej subtelny, pe\u0142en hipokryzji, lepiej zakamuflowany i bardziej przenikaj\u0105cy. Nie chce stworzy\u0107 kolejnej burzy, tylko chce aby ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 si\u0119 modernistyczny, nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy. (\u2026) Dzisiejszy modernizm (\u2026) ratuje ca\u0142e chrze\u015bcija\u0144stwo, jego dogmaty i jego organizacj\u0119, a przy tym ca\u0142e je wypr\u00f3\u017cnia i wywraca do g\u00f3ry nogami. To nie jest ju\u017c religia przychodz\u0105ca od Boga, ale religia, kt\u00f3ra pochodzi bezpo\u015brednio od cz\u0142owieka, a po\u015brednio od bosko\u015bci, kt\u00f3ra jest w cz\u0142owieku\u201d<\/em> (s. 248).<\/p>\n\n\n\n Odrzucenie konstytucji O \u017ar\u00f3d\u0142ach Objawienia oznacza\u0142o odrodzenie modernizmu.<\/p>\n\n\n\n * Ivan Illich urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie potomk\u00f3w kr\u00f3lewskiego rodu Dalmacji<\/a>, by\u0142 synem in\u017cyniera, matka by\u0142a \u017byd\u00f3wk\u0105, przez co w roku 1941 usuni\u0119to go ze szko\u0142y. Studiowa\u0142 teologi\u0119 i filozofi\u0119 na uczelniach we Florencji, Rzymie i w Salzburgu. Napisa\u0142 doktorat na temat pogl\u0105d\u00f3w Arnolda Toynbeego<\/a>. W latach 1952\u20131969 by\u0142 kap\u0142anem ko\u015bcio\u0142a katolickiego<\/a>. Od 1956 by\u0142 wicerektorem<\/a> Uniwersytetu Katolickiego w Portoryko<\/a>. W 1961 za\u0142o\u017cy\u0142 plac\u00f3wk\u0119 naukowo-badawcz\u0105 i kszta\u0142ceniow\u0105: Centrum Dokumentacji Mi\u0119dzykulturowej (CIDOC) w Cuernavaca<\/a> (Meksyk<\/a>). Plac\u00f3wka ta przygotowywa\u0142a te\u017c przysz\u0142ych misjonarzy katolickich. Pocz\u0105tkowo by\u0142 wspierany przez w\u0142adze ko\u015bcielne, lecz z czasem jego pogl\u0105dy ewoluowa\u0142y, ostatecznie utraci\u0142 wsparcie Ko\u015bcio\u0142a i porzuci\u0142 kap\u0142a\u0144stwo.<\/sup><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dogmat, to nie suchy i abstrakcyjny zwrot, nie znak ograniczenia i zamkni\u0119cia: dogmat, to droga do Nieba, furtka i brama do \u017cycia nadprzyrodzonego. Moderni\u015bci odrzucaj\u0105cy si\u0142\u0119 dogmatu twierdzili, \u017ce “religia zlewa si\u0119 z filozofi\u0105, wiara staje si\u0119 prze\u017cyciem. Cz\u0142owiek ju\u017c nie potrzebuje po\u015brednika, kt\u00f3ry powie, w co wierzy\u0107 i kt\u00f3ry b\u0119dzie domaga\u0142 si\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa w wierze\u201d. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":92,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":601,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions\/601"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/92"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}