{"id":932,"date":"2021-08-14T12:29:42","date_gmt":"2021-08-14T11:29:42","guid":{"rendered":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/?p=932"},"modified":"2026-08-08T19:23:46","modified_gmt":"2026-08-08T18:23:46","slug":"sw-ignacy-loyola-cwiczenia-duchowe-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/?p=932","title":{"rendered":"\u015aw. Ignacy Loyola: \u0106wiczenia duchowe (1)"},"content":{"rendered":"\n

\u015aw. Ignacy Loyola: \u0106wiczenia duchowe (1)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

UWAGI WST\u0118PNE<\/p>\n\n\n\n

[1] Uwagi [maj\u0105ce na celu] jakie\u015b zrozumienie \u0106wicze\u0144 duchownych, kt\u00f3re [po nich] nast\u0119puj\u0105;celem ich jest r\u00f3wnie\u017c niesienie pomocy zar\u00f3wno temu, kto \u0106wicze\u0144 udziela, jak temu, kto je otrzymuje.<\/p>\n\n\n\n

.Uwaga 1. Pod t\u0105 nazw\u0105 \u0106wiczenia duchowne rozumiemy ka\u017cdy rachunek sumienia, rozmy\u015blanie,kontemplacj\u0119, modlitw\u0119 ustn\u0105 i my\u015bln\u0105 oraz wszystkie inne czynno\u015bci duchowe – stosownie do tego, co ni\u017cej powiemy. Bo jak przechadzanie si\u0119, chodzenie i bieganie – to \u0107wiczenia cielesne, tak \u0107wiczenia duchowne to przygotowywanie i usposobienie duszy po to, \u017ceby si\u0119 pozby\u0107 nieuporz\u0105dkowanych przywi\u0105za\u0144, a gdy si\u0119 ich ju\u017c pozb\u0119dziemy, \u017ceby szuka\u0107 woli Bo\u017cej i odnajdywa\u0107 j\u0105 w u\u0142o\u017ceniu w\u0142asnego \u017cycia tak, by zbawi\u0107 dusz\u0119. <\/p>\n\n\n\n

[2] Uwaga 2. Osoba, kt\u00f3ra innej udziela pouczenia o sposobie i porz\u0105dku rozmy\u015blania i kontemplacji, powinna opowiada\u0107 wiernie tre\u015b\u0107 kontemplacji lub rozmy\u015blania, przechodz\u0105c tylko od punktu do punktu i dodawa\u0107 kr\u00f3tkie lub zbieraj\u0105ce w ca\u0142o\u015b\u0107 wyja\u015bnienie. Osoba bowiem, kt\u00f3ra si\u0119 oddaje kontemplacji, bierze z tej tre\u015bci to, co naprawd\u0119 istotne, osobi\u015bcie rozprawia nad tym i rozumuje, co\u015b w tym odnajduje, co si\u0119 odrobin\u0119 bardziej przyczynia do wyja\u015bnienia lub odczucia tre\u015bci, a dzieje si\u0119 to albo przez swoje rozumowanie, albo przez to, \u017ce rozum o\u015bwieca moc Bo\u017ca;jest w tym wi\u0119cej smakowania i po\u017cytku duchowego, ni\u017c gdyby ten, kt\u00f3ry udziela \u0107wicze\u0144, zabra\u0142si\u0119 do bardzo szerokiego wyja\u015bniania, jak nale\u017cy rozumie\u0107 [podawan\u0105] tre\u015b\u0107; bo przecie\u017c nie ogromwiedzy nape\u0142nia i nasyca dusz\u0119, lecz raczej wewn\u0119trzne rozumienie rzeczy i smakowanie w nich.<\/p>\n\n\n\n

[3] Uwaga 3. Poniewa\u017c w dalszych \u0107wiczeniach duchownych, pos\u0142ugujemy si\u0119 rozumem, kiedy[tre\u015b\u0107] roztrz\u0105samy, i wol\u0105, kiedy wyra\u017camy uczucia, zwracamy uwag\u0119, \u017ce kiedy kieruj\u0105c si\u0119 wol\u0105 rozmawiamy ustnie lub my\u015blnie z Bogiem, naszym Panem, albo z Jego \u015bwi\u0119tymi, trzeba wi\u0119kszego uszanowania z naszej strony ni\u017c wtedy, kiedy rozwa\u017caj\u0105c pos\u0142ugujemy si\u0119 rozumem. <\/p>\n\n\n\n

[4] Uwaga 4. Nast\u0119puj\u0105ce \u0107wiczenia duchowne trwaj\u0105 cztery tygodnie, co odpowiada czterem cz\u0119\u015bciom, na kt\u00f3re si\u0119 \u0106wiczenia dziel\u0105, to znaczy, \u017ce pierwsza si\u0119 zajmuje rozwa\u017caniem i kontemplowaniem grzech\u00f3w, druga – \u017cyciem Chrystusa, Pana naszego, a\u017c do Niedzieli Palmowej w\u0142\u0105cznie, trzecia – m\u0119k\u0105 Chrystusa, naszego Pana, a czwarta – zmartwychwstaniem i wst\u0105pieniem do nieba z dodaniem trzech sposob\u00f3w modlitwy. Nie uwa\u017camy jednak, \u017ce ka\u017cdy tydzie\u0144 musi koniecznie trwa\u0107 sam w sobie siedem albo osiem dni. Zdarza si\u0119 bowiem, \u017ce w pierwszym tygodniu niekt\u00f3rzy p\u00f3\u017aniej znajduj\u0105 to, czego szukaj\u0105, czyli skruch\u0119 serca, \u017cal i \u0142zy za swoje grzechy.Podobnie jedni s\u0105 bardziej staranni ni\u017c drudzy [w \u0107wiczeniach] i bardziej ich poruszaj\u0105 i do\u015bwiadczaj\u0105 r\u00f3\u017cne duchy. Tote\u017c trzeba czasem skr\u00f3ci\u0107 tydzie\u0144 albo go wyd\u0142u\u017cy\u0107 i podobnie[trzeba post\u0119powa\u0107] w tygodniach nast\u0119pnych i szuka\u0107 materia\u0142u [do rozmy\u015bla\u0144] zale\u017cnie od okoliczno\u015bci – tak jednak, by wszystko zako\u0144czy\u0107 mniej wi\u0119cej w trzydziestu dniach.<\/p>\n\n\n\n

[5] Uwaga 5. Temu, kto przyjmuje [i odprawia] \u0107wiczenia, bardzo wielk\u0105 korzy\u015b\u0107 przyniesie, je\u017celi wejdzie w nie z wielkoduszno\u015bci\u0105 i wspania\u0142omy\u015blno\u015bci\u0105 wobec Stw\u00f3rcy i Pana swojego i je\u017celiMu ofiaruje wszystkie swoje ch\u0119ci i ca\u0142\u0105 wolno\u015b\u0107, \u017ceby si\u0119 Jego Bo\u017cy majestat pos\u0142ugiwa\u0142 zar\u00f3wno jego osob\u0105, jak wszystkim, co posiada, odpowiednio do swojej naj\u015bwi\u0119tszej woli.<\/p>\n\n\n\n

[6] Uwaga 6. Ten, kto udziela \u0107wicze\u0144, mo\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w duszy odprawiaj\u0105cego je nie rodz\u0105 si\u0119 \u017cadne poruszenia wewn\u0119trzne, takie jak pociechy albo strapienia, i \u017ce nie oddzia\u0142uj\u0105 na niego \u017cadne duchy. Powinien go wtedy dok\u0142adnie wypyta\u0107 co do \u0107wicze\u0144, czy je odprawia w porach na to przeznaczonych i jak je odprawia. Podobnie o Uwagi dodatkowe, czy si\u0119 ich trzyma pilnie, wypytuj\u0105c szczeg\u00f3\u0142owo o ka\u017cd\u0105 z tych rzeczy. O pociesze i strapieniu b\u0119dzie mowa w [316-324], ao Uwagach dodatkowych w [73-90].<\/p>\n\n\n\n

[7] Uwaga 7. Je\u017celi udzielaj\u0105cy \u0107wicze\u0144 zauwa\u017cy, \u017ce ten, kt\u00f3ry je odprawia, doznaje strapienia i pokus, niech mu nie okazuje surowo\u015bci ani szorstko\u015bci, lecz \u0142agodno\u015b\u0107 i s\u0142odycz, niech mu dodaje otuchy i si\u0142 w post\u0119powaniu naprz\u00f3d i niech mu ods\u0142ania podst\u0119py nieprzyjaciela ludzkiej natury,niech go wreszcie usposabia, by si\u0119 przygotowa\u0142 i otworzy\u0142 na przyj\u0119cie pociechy, kt\u00f3ra nadejdzie.<\/p>\n\n\n\n

[8] Uwaga 8. W zale\u017cno\u015bci od tego, jak daj\u0105cy \u0107wiczenia wyczuje, \u017ce ten, kt\u00f3ry je odprawia,prze\u017cywa strapienie i odczuwa zasadzki nieprzyjaciela, a tak\u017ce pociechy, odpowiednio do potrzeby b\u0119dzie z nim m\u00f3g\u0142 om\u00f3wi\u0107 regu\u0142y pierwszego i drugiego tygodnia o rozeznawaniu duch\u00f3w[313-327; 328-336].[<\/p>\n\n\n\n

9] Uwaga 9. Trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, czy ten, kto rozpocz\u0105\u0142 \u0107wiczenia pierwszego tygodnia, jest cz\u0142owiekiem nieobeznanym ze sprawami duchowymi oraz czy odczuwa pokusy prostackie i wyra\u017ane, na przyk\u0142ad ukazuj\u0105ce mu trudno\u015bci w post\u0119powaniu w s\u0142u\u017cbie Boga, naszego Pana, takie jak: trudy, wystawienie na po\u015bmiewisko, obawa przed utrat\u0105 honor\u00f3w \u015bwiata itd. Z takim niech udzielaj\u0105cy \u0107wicze\u0144 nie omawia regu\u0142 o r\u00f3\u017cnych duchach drugiego tygodnia. O ile bowiem pomog\u0105 mu regu\u0142y pierwszego tygodnia, zaszkodz\u0105 mu regu\u0142y drugiego tygodnia, s\u0105 to bowiem sprawy bardziej delikatne i zbyt wznios\u0142e, \u017ceby m\u00f3g\u0142 je zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

[10] Uwaga 10. Kiedy daj\u0105cy \u0107wiczenia zauwa\u017cy, \u017ce w odprawiaj\u0105cego je uderzaj\u0105 pokusy pod pozorem dobra, niech wie, \u017ce to czas stosowny, by z nim om\u00f3wi\u0142 regu\u0142y drugiego tygodnia, o kt\u00f3rych ju\u017c by\u0142a mowa. Zazwyczaj bowiem nieprzyjaciel natury ludzkiej bardziej kusi pod pozorem dobra, kiedy si\u0119 cz\u0142owiek \u0107wiczy w drodze o\u015bwiecaj\u0105cej, kt\u00f3ra odpowiada \u0107wiczeniom drugiego tygodnia, a nie wtedy, kiedy si\u0119 \u0107wiczy w drodze oczyszczaj\u0105cej, kt\u00f3ra odpowiada \u0107wiczeniom pierwszego tygodnia.<\/p>\n\n\n\n

[11] Uwaga 11. Korzystn\u0105 rzecz\u0105 b\u0119dzie dla odprawiaj\u0105cego \u0107wiczenia pierwszego tygodnia, je\u017celi nie b\u0119dzie wiedzia\u0142 niczego o tym, co b\u0119dzie musia\u0142 robi\u0107 w drugim tygodniu. Niech raczej tak pracuje w pierwszym [tygodniu] nad zdobyciem tego, czego poszukuje, jakby si\u0119 w drugim niespodziewa\u0142 czegokolwiek dobrego znale\u017a\u0107.<\/p>\n\n\n\n

[12] Uwaga 12. Udzielaj\u0105cy \u0107wicze\u0144 powinien zwr\u00f3ci\u0107 usilnie uwag\u0119 temu, kt\u00f3ry je odprawia, \u017ce ka\u017cde z pi\u0119ciu \u0107wicze\u0144 lub kontemplacji, kt\u00f3re winien odprawi\u0107 ka\u017cdego dnia, powinno trwa\u0107 jedn\u0105 godzin\u0119; niech zatem [rekolektant] stara si\u0119 mie\u0107 zadowolenie w duszy ze \u015bwiadomo\u015bci, \u017cewytrwa\u0142 w danym \u0107wiczeniu pe\u0142n\u0105 godzin\u0119 – i raczej d\u0142u\u017cej ni\u017c kr\u00f3cej. Nieprzyjaciel bowiem zwyk\u0142by\u0142 bardzo zabiega\u0107, by spowodowa\u0107 skr\u00f3cenie godziny takiej kontemplacji, rozmy\u015blania lub modlitwy.<\/p>\n\n\n\n

[13] Uwaga 13. Podobnie trzeba i na to zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, i\u017c w czasie pociechy bardzo \u0142atwo trwa\u0107 w kontemplacji ca\u0142\u0105 godzin\u0119, a w czasie strapienia bardzo trudno wytrwa\u0107 w niej do ko\u0144ca. Tote\u017c odprawiaj\u0105cy \u0107wiczenia, je\u017celi chce podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania przeciw strapieniu i zwyci\u0119\u017cy\u0107 pokusy, powinien zawsze troch\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107 ow\u0105 pe\u0142n\u0105 godzin\u0119, bo w ten spos\u00f3b nie tylko si\u0119 oprze przeciwnikowi, ale go powali na ziemi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

[14] Uwaga 14. Je\u017celi daj\u0105cy \u0107wiczenia zauwa\u017cy, \u017ce odprawiaj\u0105cego ogarniaj\u0105 pociechy i wielki zapa\u0142, powinien go przestrzec, \u017ceby niczego bez namys\u0142u i nagle nie postanawia\u0142 ani nie \u015blubowa\u0142.Im bardziej pozna, \u017ce jest to cz\u0142owiek o niesta\u0142ym usposobieniu, tym bardziej powinien go uprzedzi\u0107 i napomnie\u0107. Gdyby bowiem nawet za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce tego lub innego mo\u017cna nak\u0142ania\u0107 do wybrania \u017cycia zakonnego, przez co si\u0119 rozumie z\u0142o\u017cenie \u015blub\u00f3w pos\u0142usze\u0144stwa, ub\u00f3stwa i czysto\u015bci – i za\u0142o\u017cywszy, \u017ce dobry uczynek spe\u0142niony na mocy \u015blubu jest bardziej zas\u0142uguj\u0105cy ni\u017c bez \u015blubu, to jednak trzeba dobrze si\u0119 zastanowi\u0107 nad w\u0142asnym stanem i usposobieniem, oraz w jakim stopniu to u\u0142atwi lub utrudni wykonanie rzeczy, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 chce przyrzec.<\/p>\n\n\n\n

[15] Uwaga 15. Prowadz\u0105cy \u0107wiczenia nie powinien odprawiaj\u0105cego je nak\u0142ania\u0107 raczej do ub\u00f3stwa lub do [sk\u0142adania] obietnicy ni\u017c do rzeczy im przeciwnych, ani te\u017c bardziej do jednego sposobu lub stanu \u017cycia ni\u017c innego. Wprawdzie bowiem poza \u0107wiczeniami mo\u017cemy nak\u0142ania\u0107 wszystkich, kt\u00f3rzy prawdopodobnie maj\u0105 odpowiednie usposobienie, \u017ceby wybierali wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107, dziewictwo, \u017cycie zakonne i ka\u017cdy rodzaj doskona\u0142o\u015bci zakonnej – jednak podczas takich \u0107wicze\u0144 duchownych bardziej odpowiada i jest du\u017co lepsze poszukiwanie woli Bo\u017cej, kt\u00f3r\u0105 sam Stw\u00f3rca i Pan przekazuje swojej pobo\u017cnej duszy, ogarniaj\u0105c j\u0105 swoj\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i chwa\u0142\u0105 i usposabiaj\u0105c j\u0105 do wybrania drogi, na kt\u00f3rej b\u0119dzie Mu mog\u0142a lepiej s\u0142u\u017cy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci.Tote\u017c niech daj\u0105cy je nie sk\u0142ania si\u0119 na jedn\u0105 lub na drug\u0105 stron\u0119, lecz raczej niech stoi w \u015brodku jak j\u0119zyczek u wagi i niech dozwoli, by Stw\u00f3rca bezpo\u015brednio dzia\u0142a\u0142 ze stworzeniem, a stworzenie ze swoim Stw\u00f3rc\u0105 i Panem. <\/p>\n\n\n\n

[16] Uwaga 16. W tym celu, czyli by Stw\u00f3rca i Pan oddzia\u0142ywa\u0142 z wi\u0119ksz\u0105 pewno\u015bci\u0105 na swoje stworzenie, je\u015bli przypadkiem taka dusza odczuwa przywi\u0105zanie lub sk\u0142onno\u015bci do jakiej\u015b rzeczy w spos\u00f3b nieuporz\u0105dkowany, bardziej wypada ze wszystkich si\u0142 post\u0119powa\u0107 w kierunku przeciwnym temu, do czego dusza w z\u0142y spos\u00f3b si\u0119 sk\u0142ania. Na przyk\u0142ad, je\u017celi si\u0119 sk\u0142ania ku temu, by mie\u0107 stanowisko ko\u015bcielne albo dochody z maj\u0105tku ko\u015bcielnego – nie dla czci i chwa\u0142y Boga, naszego Pana, ani nie dla po\u017cytku duchowego dusz, lecz dla w\u0142asnych korzy\u015bci i zysk\u00f3w doczesnych – ten si\u0119 powinien przywi\u0105zywa\u0107 do rzeczy przeciwnych i w modlitwach oraz innych \u0107wiczeniach duchownych prosi\u0107 gor\u0105co Boga, naszego Pana, o rzeczy przeciwne, to znaczy, \u017ce ani nie[powinien] prosi\u0107 o taki urz\u0105d ko\u015bcielny, ani o dochody z d\u00f3br ko\u015bcielnych, ani o cokolwiek innego,dop\u00f3ki Jego Bo\u017cy Majestat nie zmieni jego pierwotnego przywi\u0105zania tak, by powodem pragnienia lub posiadania tej rzeczy lub innej by\u0142a tylko s\u0142u\u017cba, cze\u015b\u0107 i chwa\u0142a Jego Boskiemu Majestatu.<\/p>\n\n\n\n

[17] Uwaga 17. B\u0119dzie rzecz\u0105 bardzo po\u017cyteczn\u0105, je\u017celi ten, kt\u00f3ry \u0107wicze\u0144 udziela, nie chc\u0105c pyta\u0107ani zna\u0107 my\u015bli i grzech\u00f3w tego, kt\u00f3ry je odprawia, b\u0119dzie jednak mia\u0142 wiadomo\u015bci o jego r\u00f3\u017cnych poruszeniach i my\u015blach, ku kt\u00f3rym go ci\u0105gn\u0105 r\u00f3\u017cne duchy. Dzi\u0119ki temu – zale\u017cnie od wi\u0119kszego lubmniejszego po\u017cytku – b\u0119dzie mu m\u00f3g\u0142 da\u0107 niekt\u00f3re \u0107wiczenia duchowne odpowiednie do potrzebduszy doznaj\u0105cej takich w\u0142a\u015bnie porusze\u0144. <\/p>\n\n\n\n

[18] Uwaga 18. Tych \u0107wicze\u0144 nale\u017cy udziela\u0107 odpowiednio do usposobienia ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 odprawia\u0107 \u0107wiczenia duchowne, to znaczy z uwzgl\u0119dnieniem ich wieku, wykszta\u0142cenia lub uzdolnie\u0144. Tote\u017c nie mo\u017cna cz\u0142owiekowi prostemu lub s\u0142abego zdrowia przekazywa\u0107 rzeczy,kt\u00f3rych nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 spokojnie znie\u015b\u0107 i wyci\u0105gn\u0105\u0107 z nich korzy\u015bci. Podobnie odpowiednio do tego, jak si\u0119 kto chce usposobi\u0107, tak trzeba ich ka\u017cdemu udziela\u0107, \u017ceby m\u00f3g\u0142 z nich czerpa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 pomoc i korzy\u015b\u0107. Dlatego temu, kto jest gotowy przyj\u0105\u0107 pomoc i pouczenie i chce do jakiego\u015b stopnia zaspokoi\u0107 w\u0142asn\u0105 dusz\u0119, mo\u017cna przekaza\u0107 spos\u00f3b odprawiania rachunku sumienia szczeg\u00f3\u0142owego [24-31], apotem rachunku sumienia og\u00f3lnego [32-43]; jednocze\u015bnie ka\u017cdego rana [uczy\u0107 go mo\u017cna] przez p\u00f3\u0142godziny sposobu modlitwy o przykazaniach, o grzechach \u015bmiertelnych itd. [238], zalecaj\u0105c mu r\u00f3wnie\u017c cotygodniow\u0105 spowied\u017a z grzech\u00f3w i – je\u017celi mo\u017ce – przyjmowanie Komunii \u015bw. co dwa tygodnie, a je\u015bli tego bardziej pragnie – co tydzie\u0144. Ten spos\u00f3b jest bardziej w\u0142a\u015bciwy dla ludzi prostych, niewykszta\u0142conych; [trzeba] im wy\u0142o\u017cy\u0107 ka\u017cde przykazanie, a tak\u017ce grzechy g\u0142\u00f3wne,przykazania ko\u015bcielne, pi\u0119\u0107 zmys\u0142\u00f3w i uczynki mi\u0142osierdzia. Podobnie je\u017celi udzielaj\u0105cy \u0107wicze\u0144 spostrze\u017ce, \u017ce ten, kt\u00f3ry je odprawia, jest s\u0142abego zdrowia, lub obdarzony jest mniejszymi zdolno\u015bciami naturalnymi i dlatego nie mo\u017cna si\u0119 po nim spodziewa\u0107 wielkiego owocu, lepiej b\u0119dzie, je\u017celi mu da niekt\u00f3re \u0142atwiejsze \u0107wiczenia, \u017ceby go doprowadzi\u0107 do spowiedzi. Potem niech go nauczy niekt\u00f3rych sposob\u00f3w odprawiania rachunku sumienia i niech mu naka\u017ce spowiada\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bciej, ni\u017c to czyni\u0142 [dot\u0105d], \u017ceby m\u00f3g\u0142 zachowa\u0107 to, co zdoby\u0142. Nie nale\u017cy wchodzi\u0107 w zagadnienia zwi\u0105zane z wyborem ani inne \u0107wiczenia wykraczaj\u0105ce poza pierwszy tydzie\u0144. Chodzi tu zw\u0142aszcza o sytuacje, kiedy u innych mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 wi\u0119kszy owoc, a dla wszystkich brakuje czasu.<\/p>\n\n\n\n

[19] Uwaga 19. Cz\u0142owiekowi zaj\u0119temu sprawami publicznymi albo innymi po\u017cytecznymi,wykszta\u0142conemu albo zdolnemu, [mo\u017cna udziela\u0107 \u0107wicze\u0144] je\u017celi na \u0107wiczenia po\u015bwi\u0119ci p\u00f3\u0142torej godziny [w ci\u0105gu dnia], wskazuj\u0105c w jakim celu cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony. Mo\u017cna te\u017c pouczy\u0107 go przez p\u00f3\u0142 godziny o rachunku sumienia szczeg\u00f3\u0142owym, potem podobnie o rachunku sumienia og\u00f3lnym, o sposobie spowiadania si\u0119 i przyjmowania Komunii \u015bw. Niech przez trzy dni ka\u017cdego ranka odprawia godzinne rozmy\u015blanie o pierwszym, drugim i trzecim grzechu [45-53], przez nast\u0119pne trzy dni o tej samej porze rozmy\u015blanie o grzechach w\u0142asnych [55-61], wreszcie przez nast\u0119pne trzy dni ci\u0105gle o tej samej porze, takie samo godzinne rozmy\u015blanie o karach odpowiadaj\u0105cych grzechom [65-72]. Do tych trzech rozmy\u015bla\u0144 trzeba mu poda\u0107 dziesi\u0119\u0107 Uwag dodatkowych [73-90]. Podobnie trzeba post\u0105pi\u0107 z tajemnicami z \u017cycia Chrystusa, naszego Pana, co szeroko wyja\u015bnimy w dalszym ci\u0105gu tych \u0107wicze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

[20] Uwaga 20. Cz\u0142owiekowi wolniejszemu od zaj\u0119\u0107, kt\u00f3ry chce we wszystkim w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci robi\u0107 post\u0119py, mo\u017cna udzieli\u0107 ca\u0142ych \u0107wicze\u0144 duchownych w takim porz\u0105dku, w jakim nast\u0119puj\u0105. Podczas nich zazwyczaj o tyle wi\u0119ksz\u0105 odniesie cz\u0142owiek korzy\u015b\u0107, o ile si\u0119 bardziej oddali od przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych i od wszelkich trosk ziemskich, zmieniaj\u0105c np. dom, w kt\u00f3rym mieszka, i wybieraj\u0105c inny dom lub pok\u00f3j – aby zamieszka\u0107 w nim w jak najwi\u0119kszym odosobnieniu, by ka\u017cdego dnia m\u00f3g\u0142 i\u015b\u0107 na Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 i nieszpory swobodnie i bez obawy, \u017ce znajomi b\u0119d\u0105 stawia\u0107 przeszkody.Z takiego oddzielenia wynikaj\u0105 mi\u0119dzy innymi trzy g\u0142\u00f3wne korzy\u015bci. Najpierw to, \u017ce przez oddalenie si\u0119 od przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych, a tak\u017ce od wielu zaj\u0119\u0107 nieuporz\u0105dkowanych w nale\u017cyty spos\u00f3b, po to, \u017ceby s\u0142u\u017cy\u0107 Bogu naszemu Panu i wychwala\u0107 Go, zdobywa niema\u0142\u0105 zas\u0142ug\u0119 przed Jego Boskim Majestatem. Po drugie, kto jest tak odosobniony i nie rozprasza uwagi na wiele rzeczy, ale si\u0119 o jedno tylko troszczy, czyli o to, by s\u0142u\u017cy\u0107 swojemu Stw\u00f3rcy i zdoby\u0107 jak\u0105\u015b korzy\u015b\u0107 dla w\u0142asnej duszy – ten pos\u0142uguje si\u0119 swoimi w\u0142adzami naturalnymi bardziej swobodnie, \u017ceby zdoby\u0107 z wi\u0119ksz\u0105 pilno\u015bci\u0105 to, czego pragnie. Po trzecie, im bardziej dusza nasza jest osamotniona i odosobniona, tym bardziej si\u0119 mo\u017ce zbli\u017cy\u0107 do swojego Stw\u00f3rcy i Pana i po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z Nim; a im bardziej si\u0119 z Nim zjednoczy, tym bardziej b\u0119dzie gotowa do otrzymania \u0142ask i dar\u00f3w Jego Bo\u017cej i najwy\u017cszej Dobroci.[21] \u0106wiczenia duchowne, maj\u0105ce na celu odniesienie zwyci\u0119stwa nad samym sob\u0105 i uporz\u0105dkowanie swego \u017cycia tak, by nie ulega\u0107 jakiemukolwiek nieuporz\u0105dkowanemu przywi\u0105zaniu. <\/p>\n\n\n\n

ZA\u0141O\u017bENIE WST\u0118PNE<\/p>\n\n\n\n

[22] \u017beby zar\u00f3wno ten, kto udziela \u0107wicze\u0144, jak ten, kto je odprawia, mogli sobie wzajemnie pom\u00f3c i osi\u0105gn\u0105\u0107 korzy\u015bci, trzeba za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce ka\u017cdy dobry chrze\u015bcijanin powinien ch\u0119tniej ocali\u0107 zdanie bli\u017aniego ni\u017c je pot\u0119pi\u0107. A je\u017celi nie mo\u017ce go uratowa\u0107, to pyta, jak on je rozumie, a je\u017celi rozumie \u017ale, poprawia go z mi\u0142o\u015bci\u0105. Je\u017celi to nie wystarczy, poszukuje wszelkich \u015brodk\u00f3w stosownych, \u017ceby tamten dobrze je zrozumia\u0142 i ocali\u0142 samego siebie.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony, aby Boga, naszego Pana, wielbi\u0142, okazywa\u0142 Mu cze\u015b\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0142 Mu \u2013 i dzi\u0119ki temu zbawi\u0142 dusz\u0119 swoj\u0105. Inne rzeczy na powierzchni ziemi stworzone zosta\u0142y dla cz\u0142owieka i po to, by mu s\u0142u\u017cy\u0107 pomoc\u0105 w zmierzaniu do celu, dla kt\u00f3rego zosta\u0142 stworzony.<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

TYDZIE\u0143 PIERWSZY<\/strong><\/p>\n\n\n\n

[23] ZASADA I FUNDAMENT<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony, aby Boga, naszego Pana, wielbi\u0142, okazywa\u0142 Mu cze\u015b\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0142 Mu – i dzi\u0119ki temu zbawi\u0142 dusz\u0119 swoj\u0105. Inne rzeczy na powierzchni ziemi stworzone zosta\u0142y dla cz\u0142owieka i po to, by mu s\u0142u\u017cy\u0107 pomoc\u0105 w zmierzaniu do celu, dla kt\u00f3rego zosta\u0142 stworzony. Wynika z tego, \u017ce cz\u0142owiek powinien ich w takim stopniu u\u017cywa\u0107, w jakim go wspomagaj\u0105 [wzmierzaniu] do jego celu, a w takim stopniu powinien si\u0119 ich pozbywa\u0107, w jakim mu [w d\u0105\u017ceniu]do celu przeszkadzaj\u0105.Tote\u017c musimy si\u0119 stawa\u0107 oboj\u0119tnymi wobec wszystkich rzeczy stworzonych, je\u017celi to zosta\u0142o pozostawione ca\u0142kowicie swobodnej decyzji naszej wolnej woli, a nie zosta\u0142o zakazane. Tak wi\u0119c chodzi o to, by\u015bmy ze swojej strony nie pragn\u0119li bardziej zdrowia ni\u017c choroby, bogactwa ni\u017c ub\u00f3stwa, szacunku ni\u017c pogardy, \u017cycia d\u0142ugiego ni\u017c kr\u00f3tkiego; i – co za tym idzie – by\u015bmy spo\u015br\u00f3d wszystkich pozosta\u0142ych rzeczy pragn\u0119li tylko tego i to tylko wybierali, co nas bardziej prowadzi do celu, dla kt\u00f3rego zostali\u015bmy stworzeni.<\/p>\n\n\n\n

[24] RACHUNEK SUMIENIA SZCZEG\u00d3\u0141OWY I CODZIENNY kt\u00f3ry zawiera w sobie trzy pory i [odprawia si\u0119 go] dwa razy [dziennie]Pora pierwsza: Rano, zaraz po wstaniu z \u0142\u00f3\u017cka, powinien cz\u0142owiek sobie postanowi\u0107, \u017ce si\u0119 b\u0119dzie pilnie wystrzega\u0142 tego szczeg\u00f3\u0142owego grzechu lub b\u0142\u0119du, z kt\u00f3rego chce si\u0119 koniecznie poprawi\u0107. <\/p>\n\n\n\n

[25] Pora druga: Po obiedzie prosi\u0107 Boga, naszego Pana o to, czego cz\u0142owiek pragnie, mianowicie o \u0142ask\u0119, by sobie przypomnia\u0142, ile razy pope\u0142ni\u0142 ten grzech szczeg\u00f3lny lub wpad\u0142 w wad\u0119, oraz [o\u0142ask\u0119] poprawy na przysz\u0142o\u015b\u0107. Nast\u0119pnie odprawi pierwszy rachunek sumienia, domagaj\u0105c si\u0119 od swojej duszy zdania sprawy z tego, co sobie w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b postanowi\u0142 i z czego chce si\u0119 stanowczo poprawi\u0107. Przebiegnie tak godzin\u0119 po godzinie lub chwil\u0119 po chwili, zaczynaj\u0105c od wstania z \u0142\u00f3\u017cka a\u017c do obecnego rachunku sumienia. I na pierwszej linii [podanego ni\u017cej wykresu],oznaczonej liter\u0105 dnia tygodnia zapisze tyle kropek, ile razy pope\u0142ni\u0142 ten okre\u015blony grzech lub wpad\u0142 w wad\u0119. Nast\u0119pnie na nowo postanowi popraw\u0119 a\u017c do drugiego rachunku, kt\u00f3ry b\u0119dzie odprawia\u0142. <\/p>\n\n\n\n

[26] Pora trzecia: Po kolacji trzeba b\u0119dzie odprawi\u0107 drugi rachunek sumienia i podobnie [przebiec]godzin\u0119 po godzinie od pierwszego rachunku a\u017c do obecnego. I na drugiej linii oznaczonej liter\u0105 dnia tygodnia wpisa\u0107 tyle kropek, ile razy pope\u0142ni\u0142 ten okre\u015blony grzech lub wpad\u0142 w wad\u0119.[27] Nast\u0119puj\u0105 cztery uwagi dodatkowe, kt\u00f3rych celem jest szybkie porzucenie okre\u015blonego grzechu lub pozbycie si\u0119 wady Uwaga 1. Ilekro\u0107 cz\u0142owiek pope\u0142ni okre\u015blony grzech lub wpadnie w wad\u0119, po\u0142o\u017cy r\u0119k\u0119 na piersiach na znak \u017calu, \u017ce upad\u0142. Mo\u017cna to uczyni\u0107 tak\u017ce w obecno\u015bci innych, nie spostrzeg\u0105 oni bowiem tego, co si\u0119 czyni. <\/p>\n\n\n\n

[28] Uwaga 2. Poniewa\u017c pierwsza linia oznaczona liter\u0105 dnia tygodnia oznacza pierwszy rachunek sumienia, a druga drugi, niech si\u0119 [odprawiaj\u0105cy \u0107wiczenia] wieczorem zastanowi, czy nast\u0105pi\u0142a jaka\u015b poprawa mi\u0119dzy pierwsz\u0105 lini\u0105 a drug\u0105, czyli mi\u0119dzy pierwszym a drugim rachunkiem sumienia.<\/p>\n\n\n\n

[29] Uwaga 3. Por\u00f3wna\u0107 drugi dzie\u0144 z pierwszym, czyli dwa rachunki z dnia bie\u017c\u0105cego z dwoma rachunkami dnia poprzedniego, i zobaczy\u0107, czy z jednego dnia na drugi nast\u0105pi\u0142a poprawa. <\/p>\n\n\n\n

[30] Uwaga 4. Zestawi\u0107 jeden tydzie\u0144 z drugim i zobaczy\u0107, czy nast\u0105pi\u0142a poprawa w tygodniu bie\u017c\u0105cym w por\u00f3wnaniu z ubieg\u0142ym. <\/p>\n\n\n\n

[31] Uwaga. Trzeba na to zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce pierwsze N du\u017ce oznacza niedziel\u0119, p oznacza poniedzia\u0142ek, w oznacza wtorek itd. <\/p>\n\n\n\n

[32] OG\u00d3LNY RACHUNEK SUMIENIA maj\u0105cy na celu oczyszczenie si\u0119 i lepsz\u0105 spowied\u017a Zak\u0142adam, \u017ce istniej\u0105 we mnie trzy rodzaje my\u015bli: jedna – moja w\u0142asna, kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142em jest moja wolno\u015b\u0107 i wolna wola, oraz dwie pozosta\u0142e, kt\u00f3re si\u0119 wywodz\u0105 z zewn\u0105trz, [mianowicie] pierwsza,kt\u00f3ra pochodzi od dobrego ducha, i druga, [kt\u00f3ra si\u0119 wywodzi] od ducha z\u0142ego. <\/p>\n\n\n\n

[33] O MY\u015aLI. Z\u0142a my\u015bl, kt\u00f3ra przychodzi z zewn\u0105trz, mo\u017ce by\u0107 okazj\u0105 do dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w zas\u0142ug. Na przyk\u0142ad przychodzi mi my\u015bl, \u017ceby pope\u0142ni\u0107 grzech \u015bmiertelny, ale natychmiast si\u0119 jej opieram i zostaje zwyci\u0119\u017cona. <\/p>\n\n\n\n

[34] Drugi spos\u00f3b zdobycia zas\u0142ugi polega na tym, \u017ce kiedy mnie nawiedzi taka sama z\u0142a my\u015bl,opieram si\u0119 jej, a kiedy zn\u00f3w powraca, zawsze si\u0119 jej opieram, a\u017c [wreszcie] zostanie zwyci\u0119\u017cona.Ten drugi spos\u00f3b jest bardziej zas\u0142uguj\u0105cy ni\u017c pierwszy. <\/p>\n\n\n\n

[35] Lekko si\u0119 grzeszy [kiedy] taka sama my\u015bl nadchodzi, by ci\u0119\u017cko zgrzeszy\u0107, a cz\u0142owiek dopu\u015bci j\u0105 do siebie i trwa w niej przez jaki\u015b czas albo odczuwa jak\u0105\u015b przyjemno\u015b\u0107 zmys\u0142ow\u0105 albo staje si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b niedba\u0142y w odrzucaniu takiej my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n

[36] Na dwa sposoby mo\u017cna zgrzeszy\u0107 \u015bmiertelnie: Pierwszy spos\u00f3b polega na tym, \u017ce si\u0119 cz\u0142owiek zgadza na z\u0142\u0105 my\u015bl i zamierza j\u0105 zaraz wprowadzi\u0107 w \u017cycie, albo gdy tylko b\u0119dzie to mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

[37] Drugi spos\u00f3b pope\u0142nienia grzechu \u015bmiertelnego polega na tym, \u017ce si\u0119 grzeszy uczynkiem; jestto grzech ci\u0119\u017cszy z trzech powod\u00f3w: najpierw dlatego, \u017ce trwa d\u0142u\u017cszy czas, nast\u0119pnie, \u017ce wi\u0119ksze jest nat\u0119\u017cenie [woli], wreszcie przynosi wi\u0119ksz\u0105 szkod\u0119 dwom osobom.<\/p>\n\n\n\n

[38] O MOWIE Nie przysi\u0119ga\u0107 ani na Stw\u00f3rc\u0119, ani na stworzenie, jak tylko w prawdzie, z konieczno\u015bci i z uszanowaniem. Przez konieczno\u015b\u0107 rozumiem nie to, \u017ce si\u0119 przysi\u0119g\u0105 popiera jak\u0105kolwiek prawd\u0119,lecz [to, \u017ce] jest to prawda o jakim\u015b znaczeniu, a dotyczy po\u017cytku duszy, cia\u0142a albo d\u00f3br doczesnych. Przez uszanowanie rozumiem to, \u017ce cz\u0142owiek wzywaj\u0105c Stw\u00f3rc\u0119 i Pana, pami\u0119ta o nale\u017cnej Mu czci i szacunku. <\/p>\n\n\n\n

[39] Trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce chocia\u017c ci\u0119\u017cej grzeszymy przysi\u0119gaj\u0105c niepotrzebnie na Stw\u00f3rc\u0119, ni\u017c na stworzenie, to [jednak] trudniej przysi\u0119ga\u0107 w prawdzie, z konieczno\u015bci i z uszanowaniem na stworzenie ni\u017c na Stw\u00f3rc\u0119. Powody s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: Pow\u00f3d 1. Kiedy chcemy przysi\u0119ga\u0107 na jakie\u015b stworzenie, sam fakt, \u017ce si\u0119 chcemy powo\u0142a\u0107 na jakie\u015b stworzenie nie sprawia, \u017ce si\u0119 staniemy na tyle czujni i uwa\u017cni, \u017ceby m\u00f3wi\u0107 prawd\u0119 lub \u017ceby j\u0105 wrazie konieczno\u015bci potwierdzi\u0107, jak to si\u0119 dzieje, kiedy wzywamy Pana i Stw\u00f3rc\u0119 wszystkich rzeczy. Pow\u00f3d 2. Kiedy przysi\u0119gamy na stworzenie, nie tak \u0142atwo nam [przychodzi] okaza\u0107 cze\u015b\u0107 i uszanowanie Stw\u00f3rcy jak wtedy, gdy przysi\u0119gamy, wzywaj\u0105c samego Stw\u00f3rc\u0119 i Pana. Kiedy bowiem chcemy wezwa\u0107 Boga, naszego Pana, niesie to ze sob\u0105 wi\u0119ksze uszanowanie i cze\u015b\u0107, ni\u017c kiedy chcemy wezwa\u0107 na \u015bwiadka rzecz stworzon\u0105. Dlatego wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 maj\u0105 w przysi\u0119ganiuna stworzenia ludzie doskonali ni\u017c niedoskonali. Doskonali bowiem dzi\u0119ki usilnej kontemplacji i o\u015bwieceniu rozumu bardziej zastanawiaj\u0105 si\u0119, rozwa\u017caj\u0105 i kontempluj\u0105 obecno\u015b\u0107 Boga w ka\u017cdym stworzeniu zgodnie z Jego istot\u0105, obecno\u015bci\u0105 i moc\u0105. Tote\u017c kiedy przysi\u0119gaj\u0105 na stworzenie, s\u0105 lepiej przygotowani i usposobieni do okazania czci i uszanowania swojemu Stw\u00f3rcy i Panu ni\u017cniedoskonali. Pow\u00f3d 3. Trzecim powodem jest to, \u017ce wskutek ci\u0105g\u0142ego przysi\u0119gania na stworzenie trzeba si\u0119 ba\u0107 ba\u0142wochwalstwa raczej u niedoskona\u0142ych ni\u017c u doskona\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

[40] Nie nale\u017cy wypowiada\u0107 s\u0142owa pr\u00f3\u017cnego, przez kt\u00f3re rozumiem [wypowied\u017a], kt\u00f3ra ani mnie,ani komu innemu nie przynosi po\u017cytku, ani do tego nie zmierza. Tote\u017c [je\u017celi kto\u015b] m\u00f3wi [po to],\u017ceby odnie\u015b\u0107 korzy\u015b\u0107, lub z my\u015bl\u0105 o tym, \u017ceby odnie\u015b\u0107 po\u017cytek dla w\u0142asnej lub cudzej duszy, dla cia\u0142a albo dla d\u00f3br doczesnych, nigdy nie jest to [mowa] pr\u00f3\u017cna – nawet wtedy, gdy kto m\u00f3wi osprawach, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza jego stan, na przyk\u0142ad gdyby zakonnik rozmawia\u0142 o wojnach albo o handlu. Ponadto wszystko, o czym m\u00f3wili\u015bmy, jest zas\u0142uguj\u0105ce, je\u017celi jest dobrze uporz\u0105dkowane, a grzeszne, je\u017celi jest \u017ale ukierunkowane albo na pr\u00f3\u017cno wypowiedziane.<\/p>\n\n\n\n

[41] Nie m\u00f3wi\u0107 niczego, co by s\u0142u\u017cy\u0142o oczernianiu kogo\u015b lub narzekaniu, bo je\u017celi ujawniam grzech \u015bmiertelny, nie znany powszechnie, grzesz\u0119 ci\u0119\u017cko; je\u017celi powszedni, grzesz\u0119 lekko, a je\u015bli niedoskona\u0142o\u015b\u0107 jak\u0105\u015b, ujawniam swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 niedoskona\u0142o\u015b\u0107. Ale je\u017celi zamiar jest szczery, to nadwa sposoby mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o grzechach lub brakach drugiego: Spos\u00f3b 1. Najpierw je\u017celi grzech jest publiczny, jak w wypadku nierz\u0105dnicy publicznie znanej i powyroku s\u0105dowym albo w wypadku publicznie g\u0142oszonego b\u0142\u0119dnego zdania zara\u017caj\u0105cego umys\u0142ytych, do kt\u00f3rych ono dociera.Spos\u00f3b 2. Nast\u0119pnie wtedy, gdy si\u0119 jakiemu\u015b cz\u0142owiekowi ujawnia grzech ukryty [drugiego] po to,by ten pom\u00f3g\u0142 w powstaniu temu, kto si\u0119 w grzechu znajduje – pod warunkiem jednak, \u017ce mo\u017cnasi\u0119 spodziewa\u0107 i mie\u0107 uzasadnione powody, \u017ce mo\u017cna mu udzieli\u0107 pomocy. [42] O UCZYNKUBior\u0105c pod uwag\u0119 dziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144, przykazania ko\u015bcielne i polecenia prze\u0142o\u017conych, tocokolwiek si\u0119 czyni przeciwko kt\u00f3remu\u015b z tych trzech, jest wi\u0119kszym lub mniejszym grzechemzale\u017cnie od wi\u0119kszej lub mniejszej warto\u015bci. Przez polecenia prze\u0142o\u017conych rozumiem takie, jakbulle dotycz\u0105ce krucjat i inne odpusty, na przyk\u0142ad za pok\u00f3j – po spowiedzi i przyj\u0119ciu Komunii \u015bw.Niema\u0142y grzech bowiem pope\u0142nia cz\u0142owiek wtedy, gdy powoduje [niepos\u0142usze\u0144stwo] lub kiedy sampost\u0119puje przeciw zach\u0119tom i zaleceniom naszych prze\u0142o\u017conych. <\/p>\n\n\n\n

[43] SPOS\u00d3B ODPRAWIANIA RACHUNKU SUMIENIA OG\u00d3LNEGO <\/p>\n\n\n\n

Zawiera w sobie pi\u0119\u0107 punkt\u00f3w Punkt 1. Podzi\u0119kowa\u0107 Bogu, naszemu Panu za otrzymane dobrodziejstwa.Punkt 2. Prosi\u0107 o \u0142ask\u0119 poznania grzech\u00f3w i porzucenia ich.Punkt 3. Domaga\u0107 si\u0119 od duszy zdania sprawy od chwili powstania z \u0142\u00f3\u017cka a\u017c po obecny rachunek sumienia, godzina po godzinie i chwila po chwili, najpierw z my\u015bli, potem z mowy, wreszcie z uczynk\u00f3w – w takim samym porz\u0105dku, w jakim zalecano [odprawia\u0107] rachunek szczeg\u00f3\u0142owy [25].Punkt 4. Prosi\u0107 Boga, naszego Pana, o przebaczenie win.Punkt 5. Postanowi\u0107 popraw\u0119 za Jego \u0142ask\u0105.Ojcze nasz.<\/p>\n\n\n\n

[44] SPOWIED\u0179 GENERALNA Z KOMUNI\u0104 \u015aWI\u0118T\u0104 <\/p>\n\n\n\n

Ze spowiedzi generalnej – je\u017celi j\u0105 kto\u015b dobrowolnie chce odprawi\u0107 – w\u015br\u00f3d wielu innych wyp\u0142ywaj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce korzy\u015bci. 1. Chocia\u017c ten, kto si\u0119 spowiada ka\u017cdego roku, nie jest wcale zobowi\u0105zany do spowiedzi generalnej, to jednak gdy j\u0105 odprawi, b\u0119dzie mia\u0142 wi\u0119kszy po\u017cytek i zas\u0142ug\u0119, poniewa\u017c [odczuje]wi\u0119kszy \u017cal za wszystkie grzechy i z\u0142o\u015bliwo\u015bci ca\u0142ego \u017cycia.2. Poniewa\u017c podczas tych \u0107wicze\u0144 cz\u0142owiek bardziej wewn\u0119trznie poznaje grzechy i ich z\u0142o\u015b\u0107, ni\u017c wtedy, kiedy si\u0119 nie oddaje w ten spos\u00f3b sprawom \u017cycia wewn\u0119trznego, wskutek nabycia lepszego ich poznania i uczucia wi\u0119kszego \u017calu za nie b\u0119dzie mia\u0142 z tego wi\u0119kszy po\u017cytek i zas\u0142ug\u0119 wi\u0119ksz\u0105,ni\u017c m\u00f3g\u0142 mie\u0107 przedtem.3. Wskutek tego po dobrej spowiedzi i dzi\u0119ki dobremu usposobieniu b\u0119dzie bardziej gotowy i lepiejusposobiony do przyj\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, kt\u00f3rego przyj\u0119cie pomaga nie tylko, by niewpa\u015b\u0107 w grzech, ale tak\u017ce, by trwa\u0107 w wi\u0119kszej \u0142asce. Tak\u0105 spowied\u017a generaln\u0105 najlepiej odby\u0107zaraz po \u0107wiczeniach pierwszego tygodnia. <\/p>\n\n\n\n

[45] PIERWSZE \u0106WICZENIE TO ROZMY\u015aLANIE NAD PIERWSZYM DRUGIM I TRZECIM GRZECHEM ZU\u017bYCIEM TRZECH W\u0141ADZ <\/p>\n\n\n\n

Po modlitwie przygotowawczej i dw\u00f3ch wprowadzeniach zawiera w sobie trzy g\u0142\u00f3wne punkty i rozmow\u0119<\/p>\n\n\n\n

[46] Modlitwa. W modlitwie przygotowawczej nale\u017cy Boga, naszego Pana, prosi\u0107 o \u0142ask\u0119, \u017ceby wszystkie moje zamiary, czyny i prace skierowane by\u0142y wy\u0142\u0105cznie ku s\u0142u\u017cbie i chwale Jego Boskiego Majestatu.<\/p>\n\n\n\n

[47] Wprowadzenie 1. Polega na wyobra\u017ceniu sobie miejsca. Trzeba tutaj zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce podczas kontemplacji lub rozmy\u015blania [o przedmiocie] widzialnym, takim jak kontemplowanie Chrystusa, naszego Pana kt\u00f3ry jest widzialny, wyobra\u017cenie miejsca b\u0119dzie [na tym polega\u0142o, \u017ce]okiem wyobra\u017ani ujrz\u0119 miejsce materialne, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduje to, co chc\u0119 kontemplowa\u0107.M\u00f3wi\u0119 o miejscu materialnym, na przyk\u0142ad o \u015bwi\u0105tyni lub o g\u00f3rze, gdzie si\u0119 znajduje Jezus Chrystus lub Nasza Pani [Maryja], odpowiednio do tego, co chc\u0119 kontemplowa\u0107. [Je\u017celi przedmiot kontemplacji lub rozmy\u015blania jest] niewidzialny – tak jak tutaj: o grzechach – wyobra\u017cenie miejsca b\u0119dzie polega\u0142o na popatrzeniu na moj\u0105 dusz\u0119, jakby by\u0142a uwi\u0119ziona w tym mog\u0105cym si\u0119 zepsu\u0107ciele, a ca\u0142y ten uk\u0142ad na tej \u0142ez dolinie jakby by\u0142 na wygnaniu w\u015br\u00f3d dzikich zwierz\u0105t. Przez wyrazuk\u0142ad mam na my\u015bli dusz\u0119 i cia\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

[48] Wprowadzenie 2. Prosi\u0107 Boga, naszego Pana, o to, czego chc\u0119 i czego pragn\u0119. Pro\u015bba powinna by\u0107 odpowiednia do przedmiotu, czyli je\u017celi przedmiotem kontemplacji jest zmartwychwstanie – o rado\u015b\u0107 z Chrystusem radosnym; je\u017celi jej przedmiotem jest m\u0119ka – o b\u00f3l, \u0142zy i cierpienie z Chrystusem um\u0119czonym. W tym rozmy\u015blaniu prosi\u0107 o wielkie zawstydzenie samego siebie na widok tego, jak wielu ludzi zosta\u0142o pot\u0119pionych za jeden tylko grzech \u015bmiertelny i jak cz\u0119sto ja zas\u0142u\u017cy\u0142em na pot\u0119pienie wieczne za tyle moich grzech\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

[49] Uwaga. Przed wszystkimi kontemplacjami powinno si\u0119 zawsze odmawia\u0107 modlitw\u0119przygotowawcz\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 nie zmienia, i odprawi\u0107 dwa przygotowania, o kt\u00f3rych by\u0142a mowa, akt\u00f3re si\u0119 czasami zmieniaj\u0105 zale\u017cnie od przedmiotu. <\/p>\n\n\n\n

[50] Punkt 1. Przypomnie\u0107 sobie pierwszy grzech, czyli grzech anio\u0142\u00f3w, nast\u0119pnie rozwa\u017cy\u0107 gorozumem i zastosowa\u0107 wol\u0119. [Powinienem] pragn\u0105\u0107 przypomnie\u0107 sobie to wszystko i zrozumie\u0107,\u017ceby mnie ogarn\u0119\u0142o wi\u0119ksze zawstydzenie i zmieszanie, kiedy por\u00f3wnuj\u0119 jeden grzech anio\u0142\u00f3w ztak wieloma moimi grzechami, a tak\u017ce to, \u017ce je\u017celi oni za jeden grzech zostali str\u0105ceni do piek\u0142a, toile\u017c razy ja na nie zas\u0142u\u017cy\u0142em tyloma [moimi grzechami]. M\u00f3wi\u0119 aby przywie\u015b\u0107 na pami\u0119\u0107 grzechanio\u0142\u00f3w, poniewa\u017c stworzeni oni zostali w \u0142asce, a mimo to nie chcieli si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 swoj\u0105wolno\u015bci\u0105, by ukaza\u0107 uszanowanie i pos\u0142usze\u0144stwo swojemu Stw\u00f3rcy i Panu, lecz uniesieni pych\u0105,\u0142ask\u0119 zamienili na przewrotno\u015b\u0107 i z nieba zrzuceni zostali do piek\u0142a. Nast\u0119pnie rozwa\u017cy\u0107 [to trzeba]bardziej szczeg\u00f3\u0142owo przy pomocy rozumu, a potem przy pomocy woli wzbudzi\u0107 uczucia. <\/p>\n\n\n\n

[51] Punkt 2. Post\u0105pi\u0107 podobnie, czyli zastosowa\u0107 trzy w\u0142adze [duszy] do grzechu Adama i Ewy.Przywie\u015b\u0107 na pami\u0119\u0107, \u017ce za jeden taki grzech czynili oni przez tak d\u0142ugi czas pokut\u0119, a tak\u017ce to,jakie zepsucie ogarn\u0119\u0142o ca\u0142y rodzaj ludzki, \u017ce tak wielu ludzi posz\u0142o do piek\u0142a. M\u00f3wi\u0119, by sobieprzywie\u015b\u0107 na pami\u0119\u0107 drugi grzech naszych [pierwszych] rodzic\u00f3w, to znaczy jak to po stworzeniuAdama na polu damasce\u0144skim i po umieszczeniu go w raju ziemskim oraz po stworzeniu Ewy zjego \u017cebra zakazano im, by nie spo\u017cywali [owocu] z drzewa wiadomo\u015bci [z\u0142ego i dobrego]. Oni jednak go spo\u017cyli i podobnie zgrzeszyli. Ubrani potem zostali w sk\u00f3rzane szaty i wyrzuceni z raju.\u017byli bez pierwotnej sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 utracili, przez ca\u0142e \u017cycie wiele pracowali i wielepokutowali. Rozwa\u017cy\u0107 to [trzeba] nast\u0119pnie przy pomocy rozumu bardziej szczeg\u00f3\u0142owo i pos\u0142u\u017cy\u0107si\u0119 wol\u0105, jak to ju\u017c powiedziano.<\/p>\n\n\n\n

[52] Punkt 3. W taki sam spos\u00f3b post\u0105pi\u0107 z trzecim grzechem pojedynczym, to jest jakiegokolwiekcz\u0142owieka, kt\u00f3ry za jeden grzech \u015bmiertelny poszed\u0142 do piek\u0142a, a tak\u017ce wielu innych, kt\u00f3rych niemo\u017cna zliczy\u0107, a kt\u00f3rzy [zostali pot\u0119pieni] za niejsz\u0105 liczb\u0119 grzech\u00f3w ni\u017c ja pope\u0142ni\u0142em. M\u00f3wi\u0119, byto samo uczyni\u0107 z trzecim grzechem pojedynczym, to jest przywie\u015b\u0107 na pami\u0119\u0107 ci\u0119\u017car iprzewrotno\u015b\u0107 grzechu przeciw swojemu Stw\u00f3rcy i Panu. Przy pomocy rozumu trzeba rozwa\u017cy\u0107, \u017cewskutek grzechu i wyst\u0119powania przeciw dobroci Bo\u017cej s\u0142usznie [ten cz\u0142owiek] zosta\u0142 na zawszepot\u0119piony. Stosuj\u0105c wol\u0119, rozmy\u015blanie zako\u0144czy\u0107, jak ju\u017c powiedziano.<\/p>\n\n\n\n

[53] Rozmowa. Wyobra\u017caj\u0105c sobie Chrystusa, naszego Pana, obecnego i rozpi\u0119tego na krzy\u017cu,[trzeba] z Nim rozmawia\u0107 o tym, \u017ce chocia\u017c by\u0142 Stw\u00f3rc\u0105, sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem, a maj\u0105c \u017cyciewieczne, [przyj\u0105\u0142] \u015bmier\u0107 doczesn\u0105 i w ten spos\u00f3b umar\u0142 za moje grzechy. Nast\u0119pnie spogl\u0105dn\u0105\u0107 nasiebie samego [i pyta\u0107], co uczyni\u0142em dla Chrystusa, co czyni\u0119 dla Chrystusa i co powinienemuczyni\u0107 dla Chrystusa. I tak widz\u0105c Go takim, rozpi\u0119tym na krzy\u017cu, rozwa\u017cy\u0107 wszystko, co si\u0119 ztym \u0142\u0105czy. <\/p>\n\n\n\n

[54] Rozmowa odbywa si\u0119 w\u0142a\u015bciwie, je\u017celi si\u0119 m\u00f3wi, jak przyjaciel m\u00f3wi do przyjaciela, lub jaks\u0142uga do pana, raz prosz\u0105c o jak\u0105\u015b \u0142ask\u0119, to zn\u00f3w si\u0119 obwiniaj\u0105c z powodu uczynionego z\u0142a, aczasem przedstawiaj\u0105c swoje sprawy i prosz\u0105c o rad\u0119. Na ko\u0144cu odm\u00f3wi\u0107 Ojcze nasz. <\/p>\n\n\n\n

[55] DRUGIE \u0106WICZENIETO ROZMY\u015aLANIE O GRZECHACH W\u0141ASNYCH kt\u00f3re po modlitwie przygotowawczej i dw\u00f3ch wprowadzeniach zawiera w sobie pi\u0119\u0107 punkt\u00f3w irozmow\u0119Modlitwa przygotowawcza – ta sama.Wprowadzenie 1. To samo wyobra\u017cenie miejsca.Wprowadzenie 2. Prosi\u0107 o to, czego chc\u0119. Tutaj prosi\u0107 o wielk\u0105 i g\u0142\u0119bok\u0105 bole\u015b\u0107 i \u0142zy za mojegrzechy.<\/p>\n\n\n\n

[56] Punkt 1. Przegl\u0105d grzech\u00f3w. Przywie\u015b\u0107 sobie na pami\u0119\u0107 wszystkie grzechy [ca\u0142ego] \u017cycia,przegl\u0105daj\u0105c rok za rokiem albo okres za okresem. W tym celu po\u017cyteczne s\u0105 trzy rzeczy:spojrzenie na miejsce i dom, w kt\u00f3rym mieszka\u0142em; rozmowy, kt\u00f3re prowadzi\u0142em z innymi; zaj\u0119ciai obowi\u0105zki, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych \u017cy\u0142em. <\/p>\n\n\n\n

[57] Punkt 2. Rozpatrywa\u0107 grzechy i spojrze\u0107 na brzydot\u0119 i przewrotno\u015b\u0107, jakie ka\u017cdy pope\u0142nionygrzech \u015bmiertelny niesie ze sob\u0105, nawet gdyby nie by\u0142 zakazany.<\/p>\n\n\n\n

[58] Punkt 3. Zastanowi\u0107 si\u0119 [nad tym], kim ja sam jestem, i umniejsza\u0107 siebie por\u00f3wnaniami: Popierwsze – czym ja jestem w por\u00f3wnaniu z wszystkimi lud\u017ami.Po drugie – czym s\u0105 ludzie w por\u00f3wnaniu z wszystkimi anio\u0142ami i \u015bwi\u0119tymi w raju.Po trzecie – zastanowi\u0107 si\u0119, czym jest wszystko stworzenie w por\u00f3wnaniu z Bogiem; a ja sam -czym\u017ce by\u0107 mog\u0119?Po czwarte – zastanowi\u0107 si\u0119 nad ca\u0142ym moim zepsuciem i brzydot\u0105 cielesn\u0105.Po pi\u0105te – spojrze\u0107 na siebie jako na ran\u0119 jak\u0105\u015b i wrz\u00f3d, z kt\u00f3rego wyp\u0142yn\u0119\u0142o tyle grzech\u00f3w i tylez\u0142ych czyn\u00f3w oraz taki wstr\u0119tny jad.<\/p>\n\n\n\n

[59] Punkt 4. Rozwa\u017cy\u0107, kim jest B\u00f3g, przeciw kt\u00f3remu pope\u0142ni\u0142em grzech; rozwa\u017cy\u0107 Jegoprzymioty i por\u00f3wna\u0107 je z tymi, kt\u00f3re s\u0105 we mnie Jemu przeciwne: Jego m\u0105dro\u015b\u0107 z moj\u0105 niewiedz\u0105,Jego wszechmoc z moj\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105, Jego sprawiedliwo\u015b\u0107 z moj\u0105 niegodziwo\u015bci\u0105, Jego dobro\u0107 z moj\u0105przewrotno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

[60] Punkt 5. Okrzyk pe\u0142en zdumienia i wstrz\u0105su, \u017ce wszystkie stworzenia pozwoli\u0142y mi \u017cy\u0107 ipodtrzymywa\u0142y mnie przy \u017cyciu: jak anio\u0142owie, cho\u0107 s\u0105 mieczem Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci, znosilimnie i strzegli i jak si\u0119 za mnie modlili; jak si\u0119 \u015bwi\u0119ci starali o to, by si\u0119 za mnie wstawia\u0107 i modli\u0107za mnie; i niebo, s\u0142o\u0144ce, ksi\u0119\u017cyc, gwiazdy i \u017cywio\u0142y, owoce, ptaki, ryby i zwierz\u0119ta, wreszcieziemia ca\u0142a – \u017ce si\u0119 nie otwar\u0142a i mnie nie poch\u0142on\u0119\u0142a, tworz\u0105c nowe piek\u0142o, w kt\u00f3rym by\u0142bym nawieki karany.<\/p>\n\n\n\n

[61] Rozmowa. Zako\u0144czy\u0107 rozmow\u0105 o mi\u0142osierdziu, rozwa\u017caj\u0105c i sk\u0142adaj\u0105c dzi\u0119kczynienie Bogunaszemu Panu za to, \u017ce da\u0142 mi \u017cycie a\u017c do dnia dzisiejszego, i za Jego \u0142ask\u0105 postanowi\u0107 popraw\u0119 naprzysz\u0142o\u015b\u0107. Ojcze nasz.<\/p>\n\n\n\n

[62] TRZECIE \u0106WICZENIEto powt\u00f3rzenie pierwszego i drugiego \u0107wiczenia z trzema rozmowami ko\u0144cowymiPo modlitwie przygotowawczej i dw\u00f3ch wprowadzeniach powt\u00f3rzy\u0107 pierwsze i drugie \u0107wiczeniezwracaj\u0105c uwag\u0119 i zatrzymuj\u0105c si\u0119 d\u0142u\u017cej nad tymi punktami, w kt\u00f3rych odczu\u0142em wi\u0119ksz\u0105pociech\u0119 lub strapienie albo wi\u0119ksze prze\u017cycie duchowe. Nast\u0119pnie przeprowadzi\u0107 trzy rozmowy wnast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n

[63] Rozmowa 1. Z Nasz\u0105 Pani\u0105, \u017ceby mi wyjedna\u0142a u swego Syna i Pana \u0142ask\u0119 w trzech sprawach:najpierw, bym [otrzyma\u0142] wewn\u0119trzne poznanie moich grzech\u00f3w i odczu\u0142 odraz\u0119 do nich: nast\u0119pnie,bym zrozumia\u0142 nieporz\u0105dek w moim dzia\u0142aniu, i \u017cebym gardz\u0105c tym wszystkim, poprawi\u0142 si\u0119 iuporz\u0105dkowa\u0142; wreszcie prosi\u0107, \u017cebym pozna\u0142 \u015bwiat po to, by czuj\u0105c do niego wstr\u0119t odrzuci\u0107sprawy \u015bwiatowe i pr\u00f3\u017cne. Odm\u00f3wi\u0107 Zdrowa\u015b Maryjo.Rozmowa 2. Podobna [rozmowa] z Synem, \u017ceby mi [to samo] wyjedna\u0142 u Ojca. Odm\u00f3wi\u0107 DuszoChrystusowa. Rozmowa 3. Taka sama [rozmowa] z Ojcem, \u017ceby On sam, odwieczny Pan, udzieli\u0142 mi tegosamego. Odm\u00f3wi\u0107 Ojcze nasz.<\/p>\n\n\n\n

[64] CZWARTE \u0106WICZENIEto zebranie tego, co by\u0142o w trzecimM\u00f3wi\u0119 o zebraniu, poniewa\u017c rozum nie b\u0142\u0105kaj\u0105c si\u0119 po bezdro\u017cach, rozwa\u017ca starannie przezwspominanie to, co kontemplowa\u0142 w minionych \u0107wiczeniach. Przeprowadzi\u0107 te same trzyrozmowy.<\/p>\n\n\n\n

[65] PI\u0104TE \u0106WICZENIETO ROZMY\u015aLANIE O PIEKLE,<\/p>\n\n\n\n

kt\u00f3re zawiera w sobie modlitw\u0119 przygotowawcz\u0105, dwa wprowadzenia, pi\u0119\u0107 punkt\u00f3w i rozmow\u0119ko\u0144cow\u0105 . <\/p>\n\n\n\n

Modlitwa przygotowawcza zwyczajna.<\/p>\n\n\n\n

Wprowadzenie 1. Wyobrazi\u0107 sobie, czyli widzie\u0107 tutaj przy pomocy wyobra\u017ani d\u0142ugo\u015b\u0107, szeroko\u015b\u0107 ig\u0142\u0119boko\u015b\u0107 piek\u0142a. Wprowadzenie 2. Prosi\u0107 o to, czego chc\u0119. Tu prosi\u0107 o wewn\u0119trzne odczucie kary, jak\u0105 cierpi\u0105pot\u0119pieni, \u017ceby je\u017celi z powodu moich upadk\u00f3w zapomn\u0119 o mi\u0142o\u015bci Pana wiek\u00f3w, przynajmniejobawa przed kar\u0105 powstrzyma\u0142a mnie od popadni\u0119cia w grzech. <\/p>\n\n\n\n

[66] Punkt 1. Przedstawi\u0107 sobie okiem wyobra\u017ani ogromny ogie\u0144 i dusze jakby [zamkni\u0119te] wcia\u0142ach ognistych.<\/p>\n\n\n\n

[67] Punkt 2. Uszami s\u0142ysze\u0107 p\u0142acz, narzekania, krzyki i blu\u017anierstwa przeciw naszemu Panu iprzeciw wszystkim Jego \u015bwi\u0119tym.<\/p>\n\n\n\n

[68] Punkt 3. Czu\u0107 powonieniem dym, siark\u0119, smr\u00f3d i zgnilizn\u0119.<\/p>\n\n\n\n

[69] Punkt 4. Smakiem odczuwa\u0107 gorycz: \u0142zy, smutek i wyrzuty sumienia.<\/p>\n\n\n\n

[70] Punkt 5. Odczuwa\u0107 zmys\u0142em dotyku to mianowicie, jak p\u0142omienie owe dotykaj\u0105 dusz i jeobejmuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

[71] Rozmowa ko\u0144cowa. Przeprowadzi\u0107 rozmow\u0119 z Chrystusem, naszym Panem, przywo\u0142uj\u0105c napami\u0119\u0107 dusze, kt\u00f3re si\u0119 znajduj\u0105 w piekle, jedne dlatego, \u017ce nie uwierzy\u0142y w [Jego] przyj\u015bcie, a inne[dlatego, \u017ce] wierz\u0105c nie post\u0119powa\u0142y zgodnie z Jego nakazami. Podzieli\u0107 te [dusze] na trzy grupy:Pierwsza – przed Jego przyj\u015bciem.Druga – za Jego \u017cycia [na ziemi].Trzecia – po Jego \u017cyciu na tym \u015bwiecie.R\u00f3wnocze\u015bnie [trzeba] Mu sk\u0142ada\u0107 dzi\u0119ki, \u017ce nie pozwoli\u0142, bym wpad\u0142 w kt\u00f3r\u0105kolwiek z tychkategorii i tak zako\u0144czy\u0142 \u017cycie. R\u00f3wnie\u017c i za to, \u017ce si\u0119 a\u017c do tej chwili kierowa\u0142 wobec mnie lito\u015bci\u0105i mi\u0142osierdziem. Zako\u0144czy\u0107 odmawiaj\u0105c Ojcze nasz.<\/p>\n\n\n\n

[72] Uwaga. Pierwsze \u0107wiczenie [nale\u017cy] odprawi\u0107 o p\u00f3\u0142nocy; drugie – rano zaraz po wstaniu z\u0142\u00f3\u017cka; trzecie – przed Msz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 lub po niej, byleby przed obiadem; czwarte – w czasienieszpor\u00f3w; a pi\u0105te – na godzin\u0119 przed kolacj\u0105. Taki rozk\u0142ad godzin powinien by\u0107 mniej wi\u0119cejsta\u0142y we wszystkich czterech tygodniach odpowiednio [do tego], jak na to pozwala wiek,usposobienie i charakter odprawiaj\u0105cego, \u017ceby odprawia\u0142 pi\u0119\u0107 \u0107wicze\u0144 lub mniej.<\/p>\n\n\n\n

[73] ADDYCJECZYLI UWAGI DODATKOWE maj\u0105ce na celu lepsze odprawienie \u0107wicze\u0144 i pewniejsze odnalezienie tego, czego si\u0119 pragnie.Addycja 1. Po po\u0142o\u017ceniu si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka, kiedy ju\u017c mam zasypia\u0107, przez czas jednego Zdrowa\u015b Maryjopomy\u015ble\u0107 o godzinie, o kt\u00f3rej powinienem wsta\u0107 i po co, oraz stre\u015bci\u0107 sobie \u0107wiczenie, kt\u00f3re mamodprawi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

[74] Addycja 2. Po przebudzeniu, nie dam miejsca tym lub innym my\u015blom, [lecz] zaraz skieruj\u0119umys\u0142 na to, co mam kontemplowa\u0107 w pierwszym \u0107wiczeniu o p\u00f3\u0142nocy. Pobudza\u0142 si\u0119 b\u0119d\u0119 doskruchy za tyle moich grzech\u00f3w i przywo\u0142am jakie\u015b przyk\u0142ady, jak [obraz] rycerza, kt\u00f3ry mia\u0142stan\u0105\u0107 przed swoim kr\u00f3lem i jego dworem zawstydzony i skruszony, \u017ce ci\u0119\u017cko obrazi\u0142 tego, odkt\u00f3rego najpierw otrzyma\u0142 wiele dar\u00f3w i nagr\u00f3d. Podobnie w drugim \u0107wiczeniu [powinienem]siebie samego uzna\u0107 za grzesznika wielkiego i zwi\u0105zanego \u0142a\u0144cuchami, czyli zobaczy\u0107, \u017ce mnieprowadz\u0105 jakby zwi\u0105zanego \u0142a\u0144cuchami, bym stan\u0105\u0142 przed najwy\u017cszym S\u0119dzi\u0105 odwiecznym. Jakoprzyk\u0142ad przypomn\u0119 sobie zamkni\u0119tych w wi\u0119zieniu i skutych w kajdanach, jak zas\u0142uguj\u0105c na\u015bmier\u0107 jawi\u0105 si\u0119 przed s\u0119dzi\u0105 doczesnym. Pogr\u0105\u017cony w takich my\u015blach albo w innych odpowiedniodo przedmiotu, b\u0119d\u0119 si\u0119 ubiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n

[75] Addycja 3. Na dwa lub trzy kroki od miejsca, na kt\u00f3rym zamierzam odprawi\u0107 kontemplacj\u0119lub rozmy\u015blanie, stan\u0119 na czas [potrzebny na odm\u00f3wienie] Ojcze nasz, wznios\u0119 umys\u0142 do g\u00f3ry i nadtym si\u0119 zastanowi\u0119, \u017ce B\u00f3g, nasz Pan, na mnie spogl\u0105da itd., i uczyni\u0119 akt uszanowania lubupokorzenia.<\/p>\n\n\n\n

[76] Addycja 4. Rozpocz\u0105\u0107 kontemplacj\u0119 albo kl\u0119cz\u0105c, albo le\u017c\u0105c krzy\u017cem na ziemi, albo le\u017c\u0105c nawznak, albo siedz\u0105c, albo stoj\u0105c; i zawsze trzeba zmierza\u0107 ku temu, co chc\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107. Zwracamyuwag\u0119 na dwie rzeczy:1. Najpierw na to, \u017ce je\u017celi odnalaz\u0142em co\u015b kl\u0119cz\u0105co, nie zmieni\u0119 pozycji, a je\u017celi le\u017c\u0105c krzy\u017cem, topodobnie itd.2. Na przedmiocie, w kt\u00f3rym odnalaz\u0142em to, czego szukam, zatrzymam si\u0119 bez niespokojnegoprzechodzenia do nast\u0119pnego punktu, a\u017c b\u0119d\u0119 zupe\u0142nie zadowolony.<\/p>\n\n\n\n

[77] Addycja 5. Po zako\u0144czeniu \u0107wiczenia przez kwadrans albo b\u0119d\u0119 siedzia\u0142, albo chodzi\u0142 izastanawia\u0142 si\u0119, jak mi si\u0119 powiod\u0142o w kontemplacji lub rozmy\u015blaniu. Je\u017celi \u017ale, pomy\u015bl\u0119, co by\u0142otego przyczyn\u0105, i je\u017celi j\u0105 odnajd\u0119, wyra\u017c\u0119 \u017cal, \u017cebym si\u0119 m\u00f3g\u0142 w przysz\u0142o\u015bci poprawi\u0107. Je\u017celi za\u015bdobrze, podzi\u0119kuj\u0119 Bogu, Panu naszemu i nast\u0119pnym razem b\u0119d\u0119 post\u0119powa\u0142 podobnie.<\/p>\n\n\n\n

[78] Addycja 6. Unika\u0107 my\u015blenia o sprawach powoduj\u0105cych przyjemno\u015b\u0107 lub rado\u015b\u0107, na przyk\u0142ad ochwale [niebieskiej], o zmartwychwstaniu itd. Rozmy\u015blanie o rado\u015bci i weselu przeszkadza bowiemw odczuwaniu kary, b\u00f3lu i [wylewaniu] \u0142ez za nasze grzechy. Raczej utrzymywa\u0107 si\u0119 w ch\u0119ciodczuwania \u017calu i kary przez przywo\u0142ywanie na pami\u0119\u0107 \u015bmierci i s\u0105du.<\/p>\n\n\n\n

[79] Addycja 7. Pozbawi\u0107 si\u0119 jakiegokolwiek \u015bwiat\u0142a, \u017ceby to samo osi\u0105gn\u0105\u0107, zamkn\u0105\u0107 okna idrzwi, gdy przebywam w pokoju opr\u00f3cz czasu przeznaczonego na odmawianie modlitw, czytanielub spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

[80] Addycja 8. Nie \u015bmia\u0107 si\u0119 ani m\u00f3wi\u0107 czego\u015b takiego, co by pobudza\u0142o do \u015bmiechu.<\/p>\n\n\n\n

[81] Addycja 9. Mie\u0107 wzrok spuszczony z wyj\u0105tkiem przywitania lub po\u017cegnania kogo\u015b z kim mamrozmawia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

[82] Addycja 10. Dotyczy pokuty, kt\u00f3ra si\u0119 dzieli na wewn\u0119trzn\u0105 i zewn\u0119trzn\u0105. Wewn\u0119trzna polegana \u017calu za swoje grzechy i na mocnym postanowieniu, \u017ce si\u0119 nie pope\u0142ni ani tych, ani \u017cadnychinnych. Zewn\u0119trzna, czyli owoc poprzedniej, polega na umartwianiu si\u0119 za grzechy pope\u0142nione izasadniczo si\u0119 odbywa na trzy sposoby.<\/p>\n\n\n\n

[83] Spos\u00f3b pierwszy dotyczy jedzenia. Oznacza to, \u017ce je\u017celi rezygnujemy z rzeczy zb\u0119dnych, niejest to pokuta, lecz umiarkowanie. Pokuta ma miejsce wtedy, kiedy ujmujemy z tego, co jest s\u0142uszne- i im wi\u0119cej sobie ujmujemy, tym jest wi\u0119ksza i lepsza, byleby nie nast\u0105pi\u0142o jakie\u015b os\u0142abienieorganizmu lub powa\u017cna choroba.<\/p>\n\n\n\n

[84] Spos\u00f3b drugi [dotyczy] spania. Podobnie nie jest pokut\u0105 zrezygnowanie z nadmiaru, z po\u015bcielidelikatnych i mi\u0119kkich w dotyku. O pokucie m\u00f3wimy wtedy, kiedy ze sposobu spania odejmujemysobie rzeczy zwyczajne – i to im wi\u0119cej, tym wi\u0119ksza jest [pokuta], byleby nie nast\u0105pi\u0142o jakie\u015bos\u0142abienie organizmu albo powa\u017cna choroba. Nie powinno si\u0119 jednak ujmowa\u0107 ze snuzwyczajnego, chyba \u017ce kto\u015b ma zwyczaj spa\u0107 zbyt d\u0142ugo, \u017ceby doszed\u0142 do umiaru.<\/p>\n\n\n\n

[85] Spos\u00f3b trzeci [dotyczy] umartwienia cia\u0142a, tak by mu da\u0107 odczu\u0107 b\u00f3l zmys\u0142owy; taki b\u00f3l si\u0119zadaje, je\u017celi si\u0119 nosi w\u0142osiennic\u0119, sznury lub \u017celazne \u0142a\u0144cuszki na ciele, przez biczowanie,zadawanie sobie ran lub przez inne formy surowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

[86] Uwaga. Wydaje si\u0119, \u017ce lepsza i bezpieczniejsza jest pokuta, je\u017celi b\u00f3l si\u0119 odczuwa w ciele ije\u017celi nie wchodzi on w ko\u015bci, tak \u017ceby powodowa\u0142 b\u00f3l, a nie chorob\u0119. Dlatego s\u0105dzi\u0107 mo\u017cna, \u017celepiej post\u0119puje ten, kto si\u0119 biczuje powr\u00f3zkami cienkimi, kt\u00f3re zadaj\u0105 b\u00f3l zewn\u0119trzny, ni\u017c ten, ktostosuje inne sposoby, co mo\u017ce spowodowa\u0107 powa\u017cn\u0105 chorob\u0119 wewn\u0119trzn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

[87] Uwaga 1. Celem pokut zewn\u0119trznych jest przede wszystkim osi\u0105gni\u0119cie trzech skutk\u00f3w:1. Najpierw, \u017ceby zado\u015b\u0107uczyni\u0107 za grzechy przesz\u0142e.2. Nast\u0119pnie, \u017ceby zwyci\u0119\u017cy\u0107 samego siebie, czyli \u017ceby zmys\u0142owo\u015b\u0107 by\u0142a pos\u0142uszna rozumowi, awszystkie cz\u0119\u015bci ni\u017csze bardziej by\u0142y poddane wy\u017cszym.3. Wreszcie po to, \u017ceby poszukiwa\u0107 tej \u0142aski lub daru, jakich cz\u0142owiek pragnie i po\u017c\u0105da, i odnale\u017a\u0107je. Na przyk\u0142ad, je\u017celi kto\u015b pragnie wewn\u0119trznej skruchy za swoje grzechy lub wielkiego p\u0142aczu zich powodu albo z powodu udr\u0119cze\u0144 i cierpie\u0144, jakie Chrystus, Pan nasz, zni\u00f3s\u0142 podczas swojejm\u0119ki, albo chce rozwia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, kt\u00f3re go dr\u0119cz\u0105<\/p>\n\n\n\n

.[88] Uwaga 2. Drug\u0105 i trzeci\u0105 addycj\u0119 [nale\u017cy] stosowa\u0107 w \u0107wiczeniach o p\u00f3\u0142nocy i wcze\u015bnie rano,nie odnosz\u0105 si\u0119 one [bowiem] do tych, kt\u00f3re trzeba odprawi\u0107 o innej porze. Addycji czwartej nigdynie nale\u017cy stosowa\u0107 w ko\u015bciele w obecno\u015bci innych, lecz tylko w ukryciu, na przyk\u0142ad w domu.<\/p>\n\n\n\n

[89] Uwaga 3. Je\u017celi odprawiaj\u0105cy \u0107wiczenia jeszcze nie odnalaz\u0142 tego, czego pragnie, na przyk\u0142ad\u0142ez, pociech itd., to b\u0119dzie to [dla niego] z wielkim po\u017cytkiem, je\u017celi si\u0119 mu co\u015b zmieni w jedzeniu,spaniu i w innych sposobach pokutowania; \u017ceby na zmian\u0119 przez dwa lub trzy dni czyni\u0142 pokut\u0119, aprzez nast\u0119pne dwa lub trzy – nie. Jednym bowiem odpowiada czynienie wi\u0119kszej pokuty, innym -mniejszej, zw\u0142aszcza \u017ce cz\u0119sto lekcewa\u017cymy sobie uczynki pokuty z powodu mi\u0142o\u015bci do cia\u0142a alboz powodu fa\u0142szywego przekonania, \u017ce organizm ludzki nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 ich znie\u015b\u0107 bez popadni\u0119ciaw jak\u0105\u015b powa\u017cn\u0105 chorob\u0119. Czasami znowu post\u0119pujemy przeciwnie: pe\u0142nimy zbyt wiele [uczynk\u00f3wpokutnych] w przekonaniu, \u017ce cia\u0142o je wytrzyma. A poniewa\u017c B\u00f3g, nasz Pan, niesko\u0144czenie lepiejzna nasz\u0105 natur\u0119, cz\u0119sto dzi\u0119ki takim zmianom daje ka\u017cdemu zrozumie\u0107 to, co mu odpowiada.<\/p>\n\n\n\n

[90] Uwaga 4. Rachunek sumienia szczeg\u00f3\u0142owy nale\u017cy odprawia\u0107 w celu usuni\u0119cia uchybie\u0144 iniedbalstw w odprawianiu \u0107wicze\u0144 i w zachowywaniu addycji. Podobnie w drugim, trzecim i czwartym tygodniu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony, aby Boga, naszego Pana, wielbi\u0142, okazywa\u0142 Mu cze\u015b\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0142 Mu – i dzi\u0119ki temu zbawi\u0142 dusz\u0119 swoj\u0105. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":933,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/932"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=932"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":935,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/932\/revisions\/935"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rzymskikatolik.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}